Van Den Berg M — Lecture Collection KCEHS
Opening of the document
Fire extension
Explosion (risc)
Balance ventilation Confinement
Building insulation
Safety valve
torch fires
EL
FU
OX
YG
EN
Flammable gasses
Asphyxiation
Gas fire public transport
Gas expansion
Electrocution
Heat radiation
HEAT
Toxic smoke
Different heat transfer
Battery fires
Thermal runaway
SAFER CITIZENS THROUGH SKILLED FIREFIGHTERS
Explosieveiligheid en de (energie)transitie
Marco van den Berg (VRR) LOADING
Explosion (risc)
Balance ventilation Confinement
Building insulation
Safety valve
torch fires
EL
FU
OX
YG
EN
Flammable gasses
Asphyxiation
Gas fire public transport
Gas expansion
Electrocution
Heat radiation
HEAT
Toxic smoke
Different heat transfer
Battery fires
Thermal runaway
SAFER CITIZENS THROUGH SKILLED FIREFIGHTERS
Explosieveiligheid en de (energie)transitie
Marco van den Berg (VRR) LOADING
Full text, so the search can find this document · 27 kB of text
[CLICK TO START]
Hulpdienst operationele interventie kennis
MARCO VAN DEN BERG
AGS/LIOGS
ADVISEUR ENERGIETRANSITIE Marco.vandenberg@vr-rr.nl
Uitdagingen Brandweer:
– Branduitbreiding voorkomen – Hoeveel en waar water?
– Stoppen ketting reactie Uitdagingen AGS: bron/effect – Hoe giftig is de rook?
– Veiligheidsafstanden?
– Wat is volgend probleem?
Hebben we een plan B nodig nu er een waterstofbus brand?
Kennisontwikkeling Veilige Energietransitie NIPV – Zonne-energie – Windturbines – Elektrische auto’s, inclusief stalling in parkeergarages – Energie Opslagsystemen (Li-ion) – Biomassa – Geothermie
Bron plaatje: NIPV
– Waterstof
– LNG
– Multifuel tankstations
Technologische innovaties in het publieke domein Toepassingen in het MKB en bij de industrie
Tijdslijn voor VR Amsterdam-Amstelland vanuit regionaal beleid • 2023: OV-vervoer binnen ring A10 uitstootvrij (elektrisch en/of waterstof).
• 2024: Methanolfabriek in havengebied. Bunkeren van methanol.
• 2025: Bedrijfsvervoer (vaar-, voertuig en spoor) binnen ring A10 uitstootvrij.
• 2026: Waterstofnetwerk in gebruik nemen met verplichting gebruik groene waterstof.
• 2027: Productie waterstof: 500 MW elektrolyzer in havengebied.
• 2028: Grootschalig import en opslag van waterstof(dragers) • 2030: Kerosine fabriek in haven Sturen op doelen
Lopende projecten Rotterdam-Rijnmond
Projectmatige aansturing
De verwachte opschaling binnen10 jaar
Transport en distributie
Import
Conversie infrastructuur
Eindgebruikers
De huidige situatie
Centrale fossiele energie voorzieningen:
•Vooral gebaseerd op grote centrale voorraden – Olie – Aardgas •Fijnmazige distributie naar de eindverbruiker – Via transport (ADR/ADN) – Via buisleidingen – Via hoogspanningsnetwerk Activiteiten met bekende risico’s!!
Industriële incidentbestrijding
Een georganiseerd systeem – Water – Schuim
We zijn goed voorbereid op fossiel !!
Er is kennis en ervaring om schade te beperken!
Ketenstudie naar import groene energiedragers
Energiebalans NL 2021,
Winning 1,1 EJ
4
CH
doorvoer en eigen gebruik
Export
7,9 EJ
Import
9,9 EJ
Veranderen
Energiemix
Grootschalige
winning
0,5 EJ
Schepen
Vliegtuigen
2,6 EJ Verbruik +
distributieverliezen
EJ = 1018 Joule
Lokale
winning
Bron: CBS Stroomdiagram energie voor Nederland, 2021
Energietransitie geeft exponentiele groei
van transporten met gevaarlijke stoffen
Winning 1,1 EJ
Toename (transport)volume energie 4 LNG
200.000 km/jaar
1:3,5 liter/km
25 kg LNG/100 km
1 Diesel bevoorrading tankstation/jaar
35 Waterstof
Veranderen
Energiemix
0,5 EJ
2,6 EJ Verbruik +
Schepen
Vliegtuigen distributieverliezen
Lokale
winning
10 kg H2/100 km
Hoe kunnen we brandweermensen motiveren voor waterstof?
Geen:
•zichtbare vlammen
•Hittestraling
Afstand houden!
of
•Testen
•Trainen/oefenen om
interventies te leren!
Develloped by:
Eerst een incident nodig, om les en leerstof te ontwikkelen?!
De waterstof installatie: Safe by Design
The original plan
Safe Operations
Safe and effective Repression
112: Wat zijn uw verwachtingen?
Locatie specifiek kennis
Verwachte interventie
Belangrijke details:
•Veiligheidsfilosofie
•Energievoorzieningen •Energie buffers
Mensen of dieren in gevaar?
Onbemande inzet?
Water brengen of iets anders?
Waterstof, het risico hangt van de omgeving af
Vloeibaar, 2-4 bar, industrieel
200 bar onder in het schip
Tank station 950 bar
Personen auto 700 bar
30 bar in achtertuin
350 bar op het dak
300 bar in aanhanger
0,1 bar stadsdistributie
Meetapparatuur voor de brandweer
Hoe krijgen we consistentie in de risicobeleving?
• • • • •
Inwoners
Politici
Beleidsmakers
Werknemers
Brandweermensen
Wij moeten de nieuwe gevaren nog leren inschatten!
•Kleurloos en reukloos •Nauwelijks zichtbare vlammen
Hoeveel gas komt er vrij en waar gaat het naar toe?
•De sissende geluiden, enz…
•Zelfredzaamheid, op basis van welke signalen?
•Op welk moment hulp roepen?
Wanneer weer veilig?
Hoeveel detail informatie kunnen we aan?
Rescue Sheet Waterstof Bus
Wat komt er extra bij?
•Waterstof opslag •Veiligheidskleppen en afblaasrichting •Gas en brand detectie
Safe Repression
Zorg dat de escalaties voorspelbaar zijn!
Hebben we voldoende zicht op de ontstekingsbronnen?
Foto:
CNG bus Birmingham
Situational awearness, Community Safety
Wat als het veiligheidsventiel open gaat bij het beginpunt onder winkelcentrum Zuidplein?
• Meerdere bussen bij elkaar • Publiek in winkelcentrum • Publiek in Metro(station) • Complex gebouw
Hoe beoordeel hier de Atex-zonering?
Hoe staat het met de cultuur om te leren van incidenten?
Regelgeving rondom bedrijfslocaties
Stalling en reparatie
PGS 26 is voor CNG voertuigen
Regulier vergunningen/werkwijze aanpassen?!
- Bedrijf - Omgevingsdienst
In het kader van de veiligheid en escalatiekansen:
•Activiteit binnen of buiten?
•Taak Risico Analyse •Bij gas ontsnapping of brand, de escalatie naar omgeving mogelijk?
•Afblaasrichting, na denken hoe extra schade te voorkomen
Management of change!
Het gaat niet alleen om de koppelvlakken, ook de ongekende schaalvergroting speelt hier een rol!!
De domino-effecten en
onderlinge interacties
nog leren kennen Waar komen de vonken?!
We kunnen de natuurwetten niet omzeilen!
Wel mee leren leven!!
Fire extension
Explosion (risc)
Balance ventilation Confinement
Building insulation
Safety valve
torch fires
EL
FU
OX
YG
EN
Flammable gasses
Asphyxiation
Gas fire public transport
Gas expansion
Electrocution
Heat radiation
HEAT
Toxic smoke
Different heat transfer
Battery fires
Thermal runaway
SAFER CITIZENS THROUGH SKILLED FIREFIGHTERS
Waterstof explosie(gevaar)
Wat moeten we weten?
Wat is er anders dan bij aardgas?
LOADING
[ C L I C K T O S TA R T ]
MARCO VAN DEN BERG
ADVISEUR GEVAARLIJKE
STOFFEN
HAZMAT OFFICER
Incident: Explosie in woning
Dit is een grote hulpverlening, met nog uitstromend gas als bijzaak
Zijn er eigenlijk ook gewenste explosies?
Met hoeveel explosies per minuut ben jij hier gekomen?
Melding: Brandlucht in gebouw na controle afgaan inbraakalarm
Met de schrik vrij komen, daarna puin ruimen
Wie is de Gevaarlijke GAST?
De basiszorg in transitie
Explosie (gevaar)
Wat is er fout gegaan?
Inleidend incident
Gedrag van mensen Noodstop Wie is deskundige? Veiligheidsventielen Technisch falen
Oorzaken
Besloten ruimten
Omgeving
Context gebruik
Gevolgen
Afstand ontruiming
Afstanden bij
waterstof?
Kan er een tweede
explosie komen?
Is de tweede
groter, gelijk
of kleiner?
Waar gaan we waterstof tegen komen?
Waar gaan we waterstof tegen komen?
Waar gaan we waterstof tegen komen?
Waar halen we waterstof vandaan?
Welke kleuren waterstof komen we tegen?
Zijn er verschillen voor de veiligheid?
Van
Waternaar
Waterstofmanager
2 NH3 -> 3 H2 + N2
Zelfde waterstof, verschillende toepassingen maar steeds andere verantwoordelijke partijen
Vaak wel dezelfde bouwers
Les en leerstof waterstof(explosies)
Explosiegevaar begrijpen, voor eigen veiligheid, de kennis om niet in Bulls-eye te komen!!
Les en leerstof waterstof(explosies)
Design &
Engineering
Basiskennis
Waterstof bij burgers
Monteurs &
Installateurs
Fire & Safety
Energie Opslag
Veiligheidsexperts
Vergunningverleners
& Toezichthouders
Energie Transport
Mobiliteit
Kennisbank
Nieuwe
energiedragers
Beleidsmakers
Totaal
betrokken
energie
Zuurstof
Snelle
expansie
Brandbare gassen uit
overdrukbeveiliging
TEMPERATUUR
Stralingswarmte
Elektrisch
vermogen
Samen SLIM Transformeren
Pro-actie, preventie
en preparatie
Voor en na het incident, met alle betrokken….
Repressie, onderzoek, nazorg,
opruimplan en evaluaties
MARCO VAN DEN BERG
ADVISEUR GEVAARLIJKE
STOFFEN
HAZMAT OFFICER
Gemêleerd gezelschap
Niet concurreren op veiligheid!!
Samenwerken!
Waterstof in de energietransitie
➢ Veilige fysieke leefomgeving
➢ Regelgeving/handreikingen/kennis documenten
➢ Explosie besloten ruimte ➢ Leren van waterstof incidenten ➢
Veilig ontwerpen
➢
Veilig tijdens gebruik
➢
Veilig incidenten afhandelen
➢ Veiligheid samen organiseren!!
➢ Herkenning en noodplannen voor hulpdiensten/ISO 17840 ➢ Basiskennis over explosies ➢
Verschillende soorten explosies
➢
TNT Model
➢
Gevolgschade na explosie
➢ Onderwijs uitdagingen
Strategische
beinvloeding van keuzes
Regie op
transportbewegingen
Uitbreiding
capaciteit
veiligheidsketen
Van regelgericht naar
(ook) risicogericht
advies
Veilige fysieke
leefomgeving
Helderheid over
verantwoordelijkheden
en mandaten
Zicht op
ketenafhankelijkheden
(energie, transport)
Herijken
Incidentbestrijding
Risicocommunicatie en
participatie
Herijken
(basis)brandweerzorg
Europees beleid
Nationale Onderzoek en Veiligheidsprogramma’s
• Herkenbaarheid waterstof incident
Veel verschillende drukken toegepast (0,1 – 950 bar) Geen gebruikelijke signalen - Geen zichtbare dampen - Geen zichtbare vlammen - Geen zichtbare bodemverontreiniging
- Geen stank
Hoe kunnen we verstoringen vroegtijdig blijven ontdekken?
✓ Wel geluid en detectie
• Gevaar: brandgevaarlijk en explosief!
risicobeleving
daadwerkelijke risico
Van een industrie met veiligheidsregulering naar publieke omgeving Rol-onduidelijkheid Veiligheidsregio – Omgevingsdienst • Hoe is de taakverdeling binnen het vergunningen traject?
• Nieuwbouw (planadvies) versus ombouw (maatwerkadvies)
Veiligheid
Milieu
- Veiligheid als ontwerpvariabele
• Wie stelt eisen aan de “ontstekingsbronnen”?
- Elektrische installatie, batterijen, zonnepanelen
• Hoe houden we H2 en “vonken” uit elkaar?
Veiligheid
Klimaatdoelen
Circulaire economie
Energietransitie
- Wie stelt eisen aan de samenstelling van het geheel?
Nu: Milieuvergunning met veiligheidsaspecten
H2: Veiligheidsvergunning met milieuaspecten ?
Ervaringen met waterstof explosies: Explosie bus tijdens tanken
Ervaringen met waterstof explosies: Onbemand tankstation Kjorbo Noorwegen
Effecten:
• Ruitschade omgeving
• Airbag activatie • Geen 2e explosie
Lek in het
950 bar
systeem
Ervaringen met waterstof explosies: Oostenrijk, Lebring, testcentrum
Te hoge druk
voor opslagtank
Hebben we incidenten nodig om te leren?
Veiligheidsbeleid
Het vlinderdasmodel voor veiligheid
DE IDEALE WERELD
Veilig
ontwerpen
Veilige
operatien
DE PRAKTIJK
BIJ
WATERSTOF
Effectieve repressie en vlot herstel
Safe by Design: kennis behoefte in besluitvormingsproces
The original plan
Waterstofinstallaties: Ingrijpen bij onveilig ontwerp!!
Safe Operations: kennis behoefte in de gebruiksfase
Veilige en effectieve Repressie: kennis behoefte hoe te handelen Wat als je 112 belt?
Locatie informatie
Belangrijk:
- De installatie details - Veiligheidsfilosofie - Drukveiligheden - ESD
Te verwachten actie
Mensen of dieren in gevaar?
Bemenste of onbemenste inzet?
Water brengen of meer?
Hebben we voor waterstof:
Handen
Hersenen
Hulpmiddelen
Veilige en effectieve Repressie: Investeren in voorspellend vermogen Herkenbaarheid en voorspelbare escalaties!
ISO-17840
We mogen ons niet laten verrassen!
Foto: CNG bus Birmingham
De basiskennis over explosies
Bron: Brecht Egle
Universiteit Leuven
AGS opleiding Antwerpen
De basiskennis over explosies
Bron: Brecht Egle
Universiteit Leuven
AGS opleiding Antwerpen
De basiskennis over explosies
Bron: Brecht Egle
Universiteit Leuven
AGS opleiding Antwerpen
De basiskennis over explosies
Bron: Brecht Egle
Universiteit Leuven
AGS opleiding Antwerpen
De basiskennis over explosies
Bron: Brecht Egle
Universiteit Leuven
AGS opleiding Antwerpen
De gevolgschade van explosies
Ammoniumnitraat Explosie
Risico = Kans x Effect
Beiroet 4 Augustus 2020
De kans op het creëren
van de detonatie van
een kritische massa
https://www.youtube.com/watch?v=-mQ60wNgKrQ
Change Haix to Nikes
De gevolgschade van explosies
Ammoniumnitraat Explosie (max) 340 ton TNT = ongeveer 55 ton Waterstof
Kjorbo
3,3 kg Waterstof
20 kgTNT
Ruitbreuk 65 meter
Beiroet 4 Augustus 2020
Les en leerstof waterstof(explosies) van belang voor opzetten van een duurzame waterstof economie!
Design &
Engineering
Basiskennis
Waterstof bij burgers
Monteurs &
Installateurs
Fire & Safety
Energie Opslag
Veiligheidsexperts
Vergunningverleners
& Toezichthouders
Energie Transport
Mobiliteit
Kennisbank
Nieuwe
energiedragers
Beleidsmakers
Les en leerstof waterstof(explosies)
Human capital
Explosiegevaar begrijpen, voor eigen veiligheid, de kennis om niet in Bulls-eye te komen!!
We moeten veiligheid samen organiseren!!
Repressieve
grenzen
verkennen
Waterstof
We kunnen de natuurkundige wetten niet veranderen Wel leren ze te beheersen !!
Robuust energiesysteem in een veilige fysieke leefomgeving
Preparatie op fossiele incidenten blijft nodig
Leveringszekerheid door
samen de veiligheid
te organiseren
MARCO VAN DEN BERG
ADVISEUR GEVAARLIJKE STOFFEN BEPERKEN GEVOLGSCHADE VOOR MENS, DIER EN MILIEU
Gemêleerd gezelschap
Niet concurreren op veiligheid!!
Samenwerken!
Energietransitie = systeemverandering
Van winning tot eindgebruik veranderen de risico’s winning conversie opslag transport buffers eindgebruik Nieuwe:
- Technologie - Toepassingen - Context gebruik - Schaalgrootte Vaak inpassen in:
o bestaand proces o bestaande gebouwen o bestaande omgeving
Veel maatwerk!
Nieuwe risico’s
geen historie!!
De kennis uitdragen om veiligheid samen te organiseren Kennis Bewustwording, Informatie, Communicatie Op welk veiligheidsniveau stappen nieuwkomers H2 markt in?
Voorkomen
en beheersen
Governance
Schadebeperken
Samenwerking
Herstel
Omgevingsveiligheid en maatschappelijk draagvlak
Veiligheid samen organiseren
Uitdagingen NIPV, BrwNL en de Veiligheidsregio’s Veel overlegtafels
Governance
Toename complexiteit bij calamiteiten
Kennis
Bewustwording, Informatie, Communicatie
Situationele verantwoordelijkheden
Samenwerking
Snelle effectieve respons
organiseren
Omgevingsveiligheid en maatschappelijk draagvlak
Toename bedrijfsbrandweerwaardige scenario’s
Basisbrandweerzorg niet toereikend
De snelheid waarmee de schaalvergroting kan plaats vinden (in China nu al met LNG)
Elbehafen liquefied natural gas (LNG) terminal is located in the port of Brunsbüttel
Art inpression Port of Lubmin
Opzetten robuuste waterstofeconomie
BEKENDE
SCENARIO’S
Veilig
ontwerpen
Veilige
operatien
DE PRAKTIJK
Effectieve repressie
en vlot herstel
De transport volumes
Energietransitie geeft exponentiele groei
van transporten met gevaarlijke stoffen
Winning 1,1 EJ
Import
9,9 EJ NH3
Export
7,9 EJ
1 Diesel bevoorrading tankstation/jaar
4 LNG
Grootschalige
winning
35 Waterstof
Veranderen
Energiemix
0,5 EJ
2,6 EJ Verbruik +
Schepen
Vliegtuigen distributieverliezen
Lokale
winning
Bron: CBS Stroomdiagram energie voor Nederland, 2021
Preparatie incidentbestrijding fossiele energie
Adequate incident respons organiseren
Onvoorspelbare
zwarte zwaan
Voorspelbare
grijze neushoorn
Niet wachten op
rampen, als we door
preparatie de gevolgen kunnen mitigeren
Sluitend vangnet op (nationaal) niveau!!
Private inzet transportincident
Industrieel verantwoorde interventie door Airliquide als eigenaar waterstoftrailer
Snelweg 6 dagen afgesloten
Europees beleid
Nationale Onderzoek en Veiligheidsprogramma’s
• Herkenbaarheid waterstof incident
Veel verschillende drukken toegepast (0,1 – 950 bar) Geen gebruikelijke signalen - Geen zichtbare dampen
- Geen zichtbare vlammen
- Geen zichtbare bodemverontreiniging - Geen stank
Hoe kunnen we verstoringen vroegtijdig blijven ontdekken?
✓ Wel geluid en detectie • Gevaar: brandgevaarlijk en explosief!
risicobeleving
daadwerkelijke risico
Van een industrie met veiligheidsregulering naar publieke omgeving Rol-onduidelijkheid Veiligheidsregio – Omgevingsdienst • Hoe is de taakverdeling binnen het vergunningen traject?
• Nieuwbouw (planadvies) versus ombouw (maatwerkadvies)
Veiligheid
Milieu
- Veiligheid als ontwerpvariabele
• Wie stelt eisen aan de “ontstekingsbronnen”?
- Elektrische installatie, batterijen, zonnepanelen
• Hoe houden we H2 en “vonken” uit elkaar?
Veiligheid
Klimaatdoelen
Circulaire economie
Energietransitie
- Wie stelt eisen aan de samenstelling van het geheel?
Nu: Milieuvergunning met veiligheidsaspecten
H2: Veiligheidsvergunning met milieuaspecten ?
Ervaringen met waterstof explosies: Explosie bus tijdens tanken
Ervaringen met waterstof explosies: Onbemand tankstation Kjorbo Noorwegen
Effecten:
• Ruitschade omgeving
• Airbag activatie • Geen 2e explosie
Lek in het
950 bar
systeem
Ervaringen met waterstof explosies: Oostenrijk, Lebring, testcentrum
Te hoge druk
voor opslagtank
Hebben we incidenten nodig om te leren?
Veiligheidsbeleid
Safe by Design: kennis behoefte in besluitvormingsproces
The original plan
Waterstofinstallaties: Ingrijpen bij onveilig ontwerp!!
Safe Operations: kennis behoefte in de gebruiksfase
Veilige en effectieve Repressie: kennis behoefte hoe te handelen Wat als je 112 belt?
Locatie informatie
Belangrijk:
- De installatie details - Veiligheidsfilosofie - Drukveiligheden - ESD
Te verwachten actie
Mensen of dieren in gevaar?
Bemenste of onbemenste inzet?
Water brengen of meer?
Hebben we voor waterstof:
Handen
Hersenen
Hulpmiddelen
Veilige en effectieve Repressie: Investeren in voorspellend vermogen Herkenbaarheid en voorspelbare escalaties!
ISO-17840
We mogen ons niet laten verrassen!
Foto: CNG bus Birmingham
De basiskennis over explosies
Bron: Brecht Egle
Universiteit Leuven
AGS opleiding Antwerpen
De basiskennis over explosies
Bron: Brecht Egle
Universiteit Leuven
AGS opleiding Antwerpen
De basiskennis over explosies
Bron: Brecht Egle
Universiteit Leuven
AGS opleiding Antwerpen
De basiskennis over explosies
Bron: Brecht Egle
Universiteit Leuven
AGS opleiding Antwerpen
De basiskennis over explosies
Bron: Brecht Egle
Universiteit Leuven
AGS opleiding Antwerpen
De gevolgschade van explosies
Ammoniumnitraat Explosie
Risico = Kans x Effect
Beiroet 4 Augustus 2020
De kans op het creëren
van de detonatie van
een kritische massa
https://www.youtube.com/watch?v=-mQ60wNgKrQ
Change Haix to Nikes
De gevolgschade van explosies
Ammoniumnitraat Explosie (max) 340 ton TNT = hoeveel ton Waterstof?
Kjorbo
3,3 kg Waterstof
20 kgTNT
Ruitbreuk 65 meter
Beiroet 4 Augustus 2020
Les en leerstof waterstof(explosies) van belang voor opzetten van een duurzame waterstof economie!
We moeten veiligheid samen organiseren!!
Repressieve
grenzen
verkennen
Waterstof
We kunnen de natuurkundige wetten niet veranderen Wel leren beheersen !!
Robuust energiesysteem in een veilige fysieke leefomgeving
Preparatie op fossiele incidenten blijft nodig
Leveringszekerheid door
samen de veiligheid
te organiseren
MARCO VAN DEN BERG
ADVISEUR GEVAARLIJKE STOFFEN BEPERKEN GEVOLGSCHADE VOOR MENS, DIER EN MILIEU
Gemêleerd gezelschap
Niet concurreren op veiligheid!!
Samenwerken!
Energietransitie = systeemverandering
Van winning tot eindgebruik veranderen de risico’s winning conversie opslag transport buffers eindgebruik Nieuwe:
- Technologie - Toepassingen - Context gebruik - Schaalgrootte Inpassen in:
o bestaand proces o bestaande gebouwen o bestaande omgeving
Veel maatwerk!
De kennis uitdragen om veiligheid samen te organiseren
Kennis →
Bewustwording, Informatie, Communicatie Op welk veiligheidsniveau stappen nieuwkomers de H2 markt in?
Voorkomen
en beheersen
Governance
Schadebeperken
Samenwerking
Herstel
Omgevingsveiligheid en maatschappelijk draagvlak
Actualiteit Waterstofeconomie
Art inpression Port of Lubmin
Elbehafen liquefied natural gas (LNG) terminal is located in the port of Brunsbüttel
De snelheid waarmee de schaalvergroting kan plaats vinden (in China nu al met LNG)
Toename opslag- en transportcapciteit
Opzetten robuuste waterstofeconomie
BEKENDE
SCENARIO’S
Veilig
ontwerpen
Veilige
operatien
WATERSTOF
Effectieve repressie
en vlot herstel
Leveringszekerheid groene energie organiseren
Hoofdtransport routes “Basisnet” Modaliteit keuze transport
Aan en afvoer van energie
Indeling bedrijfslocatie
Werkprocedures operators
Vakbekwaam personeel
Keuze van buffervoorraden energieopslag
Ketenveiligheid
Keuze van bedrijfscondities
en conversies
Locatie keuze activiteit
(preventief) onderhoud
Veilig
ontwerpen
Grenzen aan bestrijdbaarheid
Voorverkenningen initiatiefnemers
Veilige
productie
en gebruik
Veiligheid educatie
Omgevingsveiligheid
Noodplannen Handhaving
Groen energie initiatief
Effectieve repressie
en vlot herstel
Maatschappelijke kosten
incident afhandeling
Herstelplan infrastructuur Veilig afvoeren brandresten
Operationele informatie op orde
Alarmering
Bedrijfshulpverlening Redden mens en dier Repressieve interventie mogelijkheden
Beperken (milieu)schade
Publiek/private incident beheersing
- klein
- middel
- Groot
De transport volumes
Energietransitie geeft exponentiele groei
van transporten met gevaarlijke stoffen
Winning 1,1 EJ
Import
9,9 EJ NH3
Export
7,9 EJ
1 Diesel bevoorrading tankstation/jaar
4 LNG
Grootschalige
winning
35 Waterstof
Veranderen
Energiemix
0,5 EJ
2,6 EJ Verbruik +
Schepen
Vliegtuigen distributieverliezen
Lokale
winning
Bron: CBS Stroomdiagram energie voor Nederland, 2021
Private inzet transportincident
Industrieel verantwoorde interventie door Airliquide als eigenaar waterstoftrailer
Snelweg 6 dagen afgesloten
Kort maar heftig…
De basiskennis over explosies
Bron: Brecht Egle
Universiteit Leuven
AGS opleiding Antwerpen
De basiskennis over explosies
De brandbare stof
Bron: Brecht Egle
Universiteit Leuven
AGS opleiding Antwerpen
De basiskennis over explosies
De omstandigheden
Bron: Brecht Egle
Universiteit Leuven
AGS opleiding Antwerpen
De basiskennis over explosies
Bron: Brecht Egle
Universiteit Leuven
AGS opleiding Antwerpen
De gevolgschade van explosies
Ammoniumnitraat Explosie
Risico = Kans x Effect
Beiroet 4 Augustus 2020
De kans op het creëren
van de detonatie van
een kritische massa
https://www.youtube.com/watch?v=-mQ60wNgKrQ
Change Haix to Nikes
De gevolgschade van explosies
2750 ton Ammoniumnitraat Explosie 1100 ton TNT = hoeveel ton Waterstof?
1100/34 = 32 ton H2
Kjorbo
3,3 kg Waterstof
Ruitbreuk 65 meter
Beiroet 4 Augustus 2020
Les en leerstof waterstof(explosies) van belang voor opzetten van een duurzame waterstof economie!
Veiligheid samen organiseren
Uitdagingen op landelijk, regionaal en lokaal niveau Veel overlegtafels
Governance
Toename complexiteit onbemenste installaties
Kennis
Bewustwording, Informatie, Communicatie
Samenwerking
Snelle effectieve respons
organiseren
Omgevingsveiligheid en maatschappelijk draagvlak
LEVERINGSZEKERHEID GROENE ENERGIE ORGANISEREN
Bewustwording, Informatie, Communicatie
Governance
Samenwerking
Veilig transport
Omgevingsveiligheid en maatschappelijk draagvlak
23
LEVERINGSZEKERHEID GROENE ENERGIE ORGANISEREN
Bewustwording, Informatie, Communicatie
Escalatie
Samenwerking
Sectoraal
Intergraal
Governance
Info structureren
Omgevingsveiligheid en maatschappelijk draagvlak
24
All european first responders must prepare for new scenarios
We all need safety through cooperation, clarity and regulation
We moeten veiligheid samen organiseren!!
De grenzen
verkennen
Waterstof
We kunnen de natuurkundige wetten niet veranderen Wel leren beheersen !!
Robuust energiesysteem in een veilige fysieke leefomgeving Waterstofeconomie Duurzaam Betaalbaar
Preparatie op fossiele incidenten blijft nodig
Leveringszekerheid
Gegarandeerd aanbod
Betrouwbare techniek Fysiek veilig
MARCO VAN DEN BERG
ADVISEUR GEVAARLIJKE STOFFEN BEPERKEN GEVOLGSCHADE VOOR MENS, DIER EN MILIEU
Gemêleerd gezelschap
Niet concurreren op kennis over veiligheid!!
Samen veiligheid organiseren!
Energietransitie = systeemverandering
Van winning tot eindgebruik veranderen de risico’s winning conversie opslag transport buffers eindgebruik Nieuwe:
- Technologie - Toepassingen - Context gebruik - Schaalgrootte Inpassen in:
o bestaand proces o bestaande gebouwen o bestaande omgeving
Veel maatwerk!
Actualiteit
Alle modaliteiten zullen worden ingezet in de Waterstofeconomie
De transport volumes naar achterland
Energietransitie geeft exponentiele groei
van transporten met gevaarlijke stoffen
Winning 1,1 EJ
Import
9,9 EJ NH3
Export
7,9 EJ
1 Diesel bevoorrading tankstation/jaar
4 LNG
Grootschalige
winning
35 Waterstof
Veranderen
Energiemix
0,5 EJ
2,6 EJ Verbruik +
Schepen
Vliegtuigen distributieverliezen
Lokale
winning
Bron: CBS Stroomdiagram energie voor Nederland, 2021
Adequate incident respons organiseren
Onvoorspelbare
zwarte zwaan
Voorspelbare
grijze neushoorn
Niet wachten op
rampen, als we door
preparatie de gevolgen kunnen mitigeren
Sluitend vangnet op (nationaal) niveau!!
Objecten met waterstof
Objecten met aanwezigheid van waterstof
Verwachte
ontwikkelingen
Zelfde waterstof, steeds verschillende verantwoordelijken in de keten
Les en leerstof waterstof(explosies) van belang voor opzetten van een duurzame waterstof economie!
Waterstof en gezondheid?
Verbrossing
Veroudering
WATERSTOF = 8 x GEZOND
Waterstof houd je juist jong en soepel!
De waterstofdragers!
Buisleidingen voor waterstof
De integriteit van het systeem
• Verbrossing
• Corrosie • Interne verontreiniging • Effectiviteit kathodische bescherming
Explosie riool na gaslekkage (industriële buisleiding PO, Taiwan, 2014)
Transportincident waterstof tubes
Industrieel verantwoorde interventie door Airliquide als eigenaar waterstoftrailer
Snelweg 6 dagen afgesloten
Zuurstoftoevoer de limiterende factor…
Max 2% onzuiverheden in de back-bone waterstof Gasunie, die de komende jaren €1,5 miljard investeert in de aanleg van het waterstofnetwerk, stelt dat vooral gekeken naar een initiële zuiverheidsgraad van 98%. 'Mocht Nederland hiervan afwijken, dan heeft dat ook weer kosten tot gevolg.'
Zuurstof
productie
Totaal
betrokken
energie
Snelle
expansie
Snelle
expansie
Brandbare gassen uit
overdrukbeveiliging
TEMPERATUUR
Stralingswarmte
Elektrisch
vermogen
Veiligheid samen organiseren!!
De grenzen
verkennen
Waterstof
We moeten de natuurkundige wetten respecteren!!
Samen leren beheersen !!
De lunch staat klaar.
Deze is verzorgd door
de vrijwilligers van brandweer Vlaardingen
Hulpdienst operationele interventie kennis
MARCO VAN DEN BERG
AGS/LIOGS
ADVISEUR ENERGIETRANSITIE Marco.vandenberg@vr-rr.nl
Uitdagingen Brandweer:
– Branduitbreiding voorkomen – Hoeveel en waar water?
– Stoppen ketting reactie Uitdagingen AGS: bron/effect – Hoe giftig is de rook?
– Veiligheidsafstanden?
– Wat is volgend probleem?
Hebben we een plan B nodig nu er een waterstofbus brand?
Kennisontwikkeling Veilige Energietransitie NIPV – Zonne-energie – Windturbines – Elektrische auto’s, inclusief stalling in parkeergarages – Energie Opslagsystemen (Li-ion) – Biomassa – Geothermie
Bron plaatje: NIPV
– Waterstof
– LNG
– Multifuel tankstations
Technologische innovaties in het publieke domein Toepassingen in het MKB en bij de industrie
Tijdslijn voor VR Amsterdam-Amstelland vanuit regionaal beleid • 2023: OV-vervoer binnen ring A10 uitstootvrij (elektrisch en/of waterstof).
• 2024: Methanolfabriek in havengebied. Bunkeren van methanol.
• 2025: Bedrijfsvervoer (vaar-, voertuig en spoor) binnen ring A10 uitstootvrij.
• 2026: Waterstofnetwerk in gebruik nemen met verplichting gebruik groene waterstof.
• 2027: Productie waterstof: 500 MW elektrolyzer in havengebied.
• 2028: Grootschalig import en opslag van waterstof(dragers) • 2030: Kerosine fabriek in haven Sturen op doelen
Lopende projecten Rotterdam-Rijnmond
Projectmatige aansturing
De verwachte opschaling binnen10 jaar
Transport en distributie
Import
Conversie infrastructuur
Eindgebruikers
De huidige situatie
Centrale fossiele energie voorzieningen:
•Vooral gebaseerd op grote centrale voorraden – Olie – Aardgas •Fijnmazige distributie naar de eindverbruiker – Via transport (ADR/ADN) – Via buisleidingen – Via hoogspanningsnetwerk Activiteiten met bekende risico’s!!
Industriële incidentbestrijding
Een georganiseerd systeem – Water – Schuim
We zijn goed voorbereid op fossiel !!
Er is kennis en ervaring om schade te beperken!
Ketenstudie naar import groene energiedragers
Energiebalans NL 2021,
Winning 1,1 EJ
4
CH
doorvoer en eigen gebruik
Export
7,9 EJ
Import
9,9 EJ
Veranderen
Energiemix
Grootschalige
winning
0,5 EJ
Schepen
Vliegtuigen
2,6 EJ Verbruik +
distributieverliezen
EJ = 1018 Joule
Lokale
winning
Bron: CBS Stroomdiagram energie voor Nederland, 2021
Energietransitie geeft exponentiele groei
van transporten met gevaarlijke stoffen
Winning 1,1 EJ
Toename (transport)volume energie 4 LNG
200.000 km/jaar
1:3,5 liter/km
25 kg LNG/100 km
1 Diesel bevoorrading tankstation/jaar
35 Waterstof
Veranderen
Energiemix
0,5 EJ
2,6 EJ Verbruik +
Schepen
Vliegtuigen distributieverliezen
Lokale
winning
10 kg H2/100 km
Hoe kunnen we brandweermensen motiveren voor waterstof?
Geen:
•zichtbare vlammen
•Hittestraling
Afstand houden!
of
•Testen
•Trainen/oefenen om
interventies te leren!
Develloped by:
Eerst een incident nodig, om les en leerstof te ontwikkelen?!
De waterstof installatie: Safe by Design
The original plan
Safe Operations
Safe and effective Repression
112: Wat zijn uw verwachtingen?
Locatie specifiek kennis
Verwachte interventie
Belangrijke details:
•Veiligheidsfilosofie
•Energievoorzieningen •Energie buffers
Mensen of dieren in gevaar?
Onbemande inzet?
Water brengen of iets anders?
Waterstof, het risico hangt van de omgeving af
Vloeibaar, 2-4 bar, industrieel
200 bar onder in het schip
Tank station 950 bar
Personen auto 700 bar
30 bar in achtertuin
350 bar op het dak
300 bar in aanhanger
0,1 bar stadsdistributie
Meetapparatuur voor de brandweer
Hoe krijgen we consistentie in de risicobeleving?
• • • • •
Inwoners
Politici
Beleidsmakers
Werknemers
Brandweermensen
Wij moeten de nieuwe gevaren nog leren inschatten!
•Kleurloos en reukloos •Nauwelijks zichtbare vlammen
Hoeveel gas komt er vrij en waar gaat het naar toe?
•De sissende geluiden, enz…
•Zelfredzaamheid, op basis van welke signalen?
•Op welk moment hulp roepen?
Wanneer weer veilig?
Hoeveel detail informatie kunnen we aan?
Rescue Sheet Waterstof Bus
Wat komt er extra bij?
•Waterstof opslag •Veiligheidskleppen en afblaasrichting •Gas en brand detectie
Safe Repression
Zorg dat de escalaties voorspelbaar zijn!
Hebben we voldoende zicht op de ontstekingsbronnen?
Foto:
CNG bus Birmingham
Situational awearness, Community Safety
Wat als het veiligheidsventiel open gaat bij het beginpunt onder winkelcentrum Zuidplein?
• Meerdere bussen bij elkaar • Publiek in winkelcentrum • Publiek in Metro(station) • Complex gebouw
Hoe beoordeel hier de Atex-zonering?
Hoe staat het met de cultuur om te leren van incidenten?
Regelgeving rondom bedrijfslocaties
Stalling en reparatie
PGS 26 is voor CNG voertuigen
Regulier vergunningen/werkwijze aanpassen?!
- Bedrijf - Omgevingsdienst
In het kader van de veiligheid en escalatiekansen:
•Activiteit binnen of buiten?
•Taak Risico Analyse •Bij gas ontsnapping of brand, de escalatie naar omgeving mogelijk?
•Afblaasrichting, na denken hoe extra schade te voorkomen
Management of change!
Het gaat niet alleen om de koppelvlakken, ook de ongekende schaalvergroting speelt hier een rol!!
De domino-effecten en
onderlinge interacties
nog leren kennen Waar komen de vonken?!
We kunnen de natuurwetten niet omzeilen!
Wel mee leren leven!!
Fire extension
Explosion (risc)
Balance ventilation Confinement
Building insulation
Safety valve
torch fires
EL
FU
OX
YG
EN
Flammable gasses
Asphyxiation
Gas fire public transport
Gas expansion
Electrocution
Heat radiation
HEAT
Toxic smoke
Different heat transfer
Battery fires
Thermal runaway
SAFER CITIZENS THROUGH SKILLED FIREFIGHTERS
Waterstof explosie(gevaar)
Wat moeten we weten?
Wat is er anders dan bij aardgas?
LOADING
[ C L I C K T O S TA R T ]
MARCO VAN DEN BERG
ADVISEUR GEVAARLIJKE
STOFFEN
HAZMAT OFFICER
Incident: Explosie in woning
Dit is een grote hulpverlening, met nog uitstromend gas als bijzaak
Zijn er eigenlijk ook gewenste explosies?
Met hoeveel explosies per minuut ben jij hier gekomen?
Melding: Brandlucht in gebouw na controle afgaan inbraakalarm
Met de schrik vrij komen, daarna puin ruimen
Wie is de Gevaarlijke GAST?
De basiszorg in transitie
Explosie (gevaar)
Wat is er fout gegaan?
Inleidend incident
Gedrag van mensen Noodstop Wie is deskundige? Veiligheidsventielen Technisch falen
Oorzaken
Besloten ruimten
Omgeving
Context gebruik
Gevolgen
Afstand ontruiming
Afstanden bij
waterstof?
Kan er een tweede
explosie komen?
Is de tweede
groter, gelijk
of kleiner?
Waar gaan we waterstof tegen komen?
Waar gaan we waterstof tegen komen?
Waar gaan we waterstof tegen komen?
Waar halen we waterstof vandaan?
Welke kleuren waterstof komen we tegen?
Zijn er verschillen voor de veiligheid?
Van
Waternaar
Waterstofmanager
2 NH3 -> 3 H2 + N2
Zelfde waterstof, verschillende toepassingen maar steeds andere verantwoordelijke partijen
Vaak wel dezelfde bouwers
Les en leerstof waterstof(explosies)
Explosiegevaar begrijpen, voor eigen veiligheid, de kennis om niet in Bulls-eye te komen!!
Les en leerstof waterstof(explosies)
Design &
Engineering
Basiskennis
Waterstof bij burgers
Monteurs &
Installateurs
Fire & Safety
Energie Opslag
Veiligheidsexperts
Vergunningverleners
& Toezichthouders
Energie Transport
Mobiliteit
Kennisbank
Nieuwe
energiedragers
Beleidsmakers
Totaal
betrokken
energie
Zuurstof
Snelle
expansie
Brandbare gassen uit
overdrukbeveiliging
TEMPERATUUR
Stralingswarmte
Elektrisch
vermogen
Samen SLIM Transformeren
Pro-actie, preventie
en preparatie
Voor en na het incident, met alle betrokken….
Repressie, onderzoek, nazorg,
opruimplan en evaluaties
MARCO VAN DEN BERG
ADVISEUR GEVAARLIJKE
STOFFEN
HAZMAT OFFICER
Gemêleerd gezelschap
Niet concurreren op veiligheid!!
Samenwerken!
Waterstof in de energietransitie
➢ Veilige fysieke leefomgeving
➢ Regelgeving/handreikingen/kennis documenten
➢ Explosie besloten ruimte ➢ Leren van waterstof incidenten ➢
Veilig ontwerpen
➢
Veilig tijdens gebruik
➢
Veilig incidenten afhandelen
➢ Veiligheid samen organiseren!!
➢ Herkenning en noodplannen voor hulpdiensten/ISO 17840 ➢ Basiskennis over explosies ➢
Verschillende soorten explosies
➢
TNT Model
➢
Gevolgschade na explosie
➢ Onderwijs uitdagingen
Strategische
beinvloeding van keuzes
Regie op
transportbewegingen
Uitbreiding
capaciteit
veiligheidsketen
Van regelgericht naar
(ook) risicogericht
advies
Veilige fysieke
leefomgeving
Helderheid over
verantwoordelijkheden
en mandaten
Zicht op
ketenafhankelijkheden
(energie, transport)
Herijken
Incidentbestrijding
Risicocommunicatie en
participatie
Herijken
(basis)brandweerzorg
Europees beleid
Nationale Onderzoek en Veiligheidsprogramma’s
• Herkenbaarheid waterstof incident
Veel verschillende drukken toegepast (0,1 – 950 bar) Geen gebruikelijke signalen - Geen zichtbare dampen - Geen zichtbare vlammen - Geen zichtbare bodemverontreiniging
- Geen stank
Hoe kunnen we verstoringen vroegtijdig blijven ontdekken?
✓ Wel geluid en detectie
• Gevaar: brandgevaarlijk en explosief!
risicobeleving
daadwerkelijke risico
Van een industrie met veiligheidsregulering naar publieke omgeving Rol-onduidelijkheid Veiligheidsregio – Omgevingsdienst • Hoe is de taakverdeling binnen het vergunningen traject?
• Nieuwbouw (planadvies) versus ombouw (maatwerkadvies)
Veiligheid
Milieu
- Veiligheid als ontwerpvariabele
• Wie stelt eisen aan de “ontstekingsbronnen”?
- Elektrische installatie, batterijen, zonnepanelen
• Hoe houden we H2 en “vonken” uit elkaar?
Veiligheid
Klimaatdoelen
Circulaire economie
Energietransitie
- Wie stelt eisen aan de samenstelling van het geheel?
Nu: Milieuvergunning met veiligheidsaspecten
H2: Veiligheidsvergunning met milieuaspecten ?
Ervaringen met waterstof explosies: Explosie bus tijdens tanken
Ervaringen met waterstof explosies: Onbemand tankstation Kjorbo Noorwegen
Effecten:
• Ruitschade omgeving
• Airbag activatie • Geen 2e explosie
Lek in het
950 bar
systeem
Ervaringen met waterstof explosies: Oostenrijk, Lebring, testcentrum
Te hoge druk
voor opslagtank
Hebben we incidenten nodig om te leren?
Veiligheidsbeleid
Het vlinderdasmodel voor veiligheid
DE IDEALE WERELD
Veilig
ontwerpen
Veilige
operatien
DE PRAKTIJK
BIJ
WATERSTOF
Effectieve repressie en vlot herstel
Safe by Design: kennis behoefte in besluitvormingsproces
The original plan
Waterstofinstallaties: Ingrijpen bij onveilig ontwerp!!
Safe Operations: kennis behoefte in de gebruiksfase
Veilige en effectieve Repressie: kennis behoefte hoe te handelen Wat als je 112 belt?
Locatie informatie
Belangrijk:
- De installatie details - Veiligheidsfilosofie - Drukveiligheden - ESD
Te verwachten actie
Mensen of dieren in gevaar?
Bemenste of onbemenste inzet?
Water brengen of meer?
Hebben we voor waterstof:
Handen
Hersenen
Hulpmiddelen
Veilige en effectieve Repressie: Investeren in voorspellend vermogen Herkenbaarheid en voorspelbare escalaties!
ISO-17840
We mogen ons niet laten verrassen!
Foto: CNG bus Birmingham
De basiskennis over explosies
Bron: Brecht Egle
Universiteit Leuven
AGS opleiding Antwerpen
De basiskennis over explosies
Bron: Brecht Egle
Universiteit Leuven
AGS opleiding Antwerpen
De basiskennis over explosies
Bron: Brecht Egle
Universiteit Leuven
AGS opleiding Antwerpen
De basiskennis over explosies
Bron: Brecht Egle
Universiteit Leuven
AGS opleiding Antwerpen
De basiskennis over explosies
Bron: Brecht Egle
Universiteit Leuven
AGS opleiding Antwerpen
De gevolgschade van explosies
Ammoniumnitraat Explosie
Risico = Kans x Effect
Beiroet 4 Augustus 2020
De kans op het creëren
van de detonatie van
een kritische massa
https://www.youtube.com/watch?v=-mQ60wNgKrQ
Change Haix to Nikes
De gevolgschade van explosies
Ammoniumnitraat Explosie (max) 340 ton TNT = ongeveer 55 ton Waterstof
Kjorbo
3,3 kg Waterstof
20 kgTNT
Ruitbreuk 65 meter
Beiroet 4 Augustus 2020
Les en leerstof waterstof(explosies) van belang voor opzetten van een duurzame waterstof economie!
Design &
Engineering
Basiskennis
Waterstof bij burgers
Monteurs &
Installateurs
Fire & Safety
Energie Opslag
Veiligheidsexperts
Vergunningverleners
& Toezichthouders
Energie Transport
Mobiliteit
Kennisbank
Nieuwe
energiedragers
Beleidsmakers
Les en leerstof waterstof(explosies)
Human capital
Explosiegevaar begrijpen, voor eigen veiligheid, de kennis om niet in Bulls-eye te komen!!
We moeten veiligheid samen organiseren!!
Repressieve
grenzen
verkennen
Waterstof
We kunnen de natuurkundige wetten niet veranderen Wel leren ze te beheersen !!
Robuust energiesysteem in een veilige fysieke leefomgeving
Preparatie op fossiele incidenten blijft nodig
Leveringszekerheid door
samen de veiligheid
te organiseren
MARCO VAN DEN BERG
ADVISEUR GEVAARLIJKE STOFFEN BEPERKEN GEVOLGSCHADE VOOR MENS, DIER EN MILIEU
Gemêleerd gezelschap
Niet concurreren op veiligheid!!
Samenwerken!
Energietransitie = systeemverandering
Van winning tot eindgebruik veranderen de risico’s winning conversie opslag transport buffers eindgebruik Nieuwe:
- Technologie - Toepassingen - Context gebruik - Schaalgrootte Vaak inpassen in:
o bestaand proces o bestaande gebouwen o bestaande omgeving
Veel maatwerk!
Nieuwe risico’s
geen historie!!
De kennis uitdragen om veiligheid samen te organiseren Kennis Bewustwording, Informatie, Communicatie Op welk veiligheidsniveau stappen nieuwkomers H2 markt in?
Voorkomen
en beheersen
Governance
Schadebeperken
Samenwerking
Herstel
Omgevingsveiligheid en maatschappelijk draagvlak
Veiligheid samen organiseren
Uitdagingen NIPV, BrwNL en de Veiligheidsregio’s Veel overlegtafels
Governance
Toename complexiteit bij calamiteiten
Kennis
Bewustwording, Informatie, Communicatie
Situationele verantwoordelijkheden
Samenwerking
Snelle effectieve respons
organiseren
Omgevingsveiligheid en maatschappelijk draagvlak
Toename bedrijfsbrandweerwaardige scenario’s
Basisbrandweerzorg niet toereikend
De snelheid waarmee de schaalvergroting kan plaats vinden (in China nu al met LNG)
Elbehafen liquefied natural gas (LNG) terminal is located in the port of Brunsbüttel
Art inpression Port of Lubmin
Opzetten robuuste waterstofeconomie
BEKENDE
SCENARIO’S
Veilig
ontwerpen
Veilige
operatien
DE PRAKTIJK
Effectieve repressie
en vlot herstel
De transport volumes
Energietransitie geeft exponentiele groei
van transporten met gevaarlijke stoffen
Winning 1,1 EJ
Import
9,9 EJ NH3
Export
7,9 EJ
1 Diesel bevoorrading tankstation/jaar
4 LNG
Grootschalige
winning
35 Waterstof
Veranderen
Energiemix
0,5 EJ
2,6 EJ Verbruik +
Schepen
Vliegtuigen distributieverliezen
Lokale
winning
Bron: CBS Stroomdiagram energie voor Nederland, 2021
Preparatie incidentbestrijding fossiele energie
Adequate incident respons organiseren
Onvoorspelbare
zwarte zwaan
Voorspelbare
grijze neushoorn
Niet wachten op
rampen, als we door
preparatie de gevolgen kunnen mitigeren
Sluitend vangnet op (nationaal) niveau!!
Private inzet transportincident
Industrieel verantwoorde interventie door Airliquide als eigenaar waterstoftrailer
Snelweg 6 dagen afgesloten
Europees beleid
Nationale Onderzoek en Veiligheidsprogramma’s
• Herkenbaarheid waterstof incident
Veel verschillende drukken toegepast (0,1 – 950 bar) Geen gebruikelijke signalen - Geen zichtbare dampen
- Geen zichtbare vlammen
- Geen zichtbare bodemverontreiniging - Geen stank
Hoe kunnen we verstoringen vroegtijdig blijven ontdekken?
✓ Wel geluid en detectie • Gevaar: brandgevaarlijk en explosief!
risicobeleving
daadwerkelijke risico
Van een industrie met veiligheidsregulering naar publieke omgeving Rol-onduidelijkheid Veiligheidsregio – Omgevingsdienst • Hoe is de taakverdeling binnen het vergunningen traject?
• Nieuwbouw (planadvies) versus ombouw (maatwerkadvies)
Veiligheid
Milieu
- Veiligheid als ontwerpvariabele
• Wie stelt eisen aan de “ontstekingsbronnen”?
- Elektrische installatie, batterijen, zonnepanelen
• Hoe houden we H2 en “vonken” uit elkaar?
Veiligheid
Klimaatdoelen
Circulaire economie
Energietransitie
- Wie stelt eisen aan de samenstelling van het geheel?
Nu: Milieuvergunning met veiligheidsaspecten
H2: Veiligheidsvergunning met milieuaspecten ?
Ervaringen met waterstof explosies: Explosie bus tijdens tanken
Ervaringen met waterstof explosies: Onbemand tankstation Kjorbo Noorwegen
Effecten:
• Ruitschade omgeving
• Airbag activatie • Geen 2e explosie
Lek in het
950 bar
systeem
Ervaringen met waterstof explosies: Oostenrijk, Lebring, testcentrum
Te hoge druk
voor opslagtank
Hebben we incidenten nodig om te leren?
Veiligheidsbeleid
Safe by Design: kennis behoefte in besluitvormingsproces
The original plan
Waterstofinstallaties: Ingrijpen bij onveilig ontwerp!!
Safe Operations: kennis behoefte in de gebruiksfase
Veilige en effectieve Repressie: kennis behoefte hoe te handelen Wat als je 112 belt?
Locatie informatie
Belangrijk:
- De installatie details - Veiligheidsfilosofie - Drukveiligheden - ESD
Te verwachten actie
Mensen of dieren in gevaar?
Bemenste of onbemenste inzet?
Water brengen of meer?
Hebben we voor waterstof:
Handen
Hersenen
Hulpmiddelen
Veilige en effectieve Repressie: Investeren in voorspellend vermogen Herkenbaarheid en voorspelbare escalaties!
ISO-17840
We mogen ons niet laten verrassen!
Foto: CNG bus Birmingham
De basiskennis over explosies
Bron: Brecht Egle
Universiteit Leuven
AGS opleiding Antwerpen
De basiskennis over explosies
Bron: Brecht Egle
Universiteit Leuven
AGS opleiding Antwerpen
De basiskennis over explosies
Bron: Brecht Egle
Universiteit Leuven
AGS opleiding Antwerpen
De basiskennis over explosies
Bron: Brecht Egle
Universiteit Leuven
AGS opleiding Antwerpen
De basiskennis over explosies
Bron: Brecht Egle
Universiteit Leuven
AGS opleiding Antwerpen
De gevolgschade van explosies
Ammoniumnitraat Explosie
Risico = Kans x Effect
Beiroet 4 Augustus 2020
De kans op het creëren
van de detonatie van
een kritische massa
https://www.youtube.com/watch?v=-mQ60wNgKrQ
Change Haix to Nikes
De gevolgschade van explosies
Ammoniumnitraat Explosie (max) 340 ton TNT = hoeveel ton Waterstof?
Kjorbo
3,3 kg Waterstof
20 kgTNT
Ruitbreuk 65 meter
Beiroet 4 Augustus 2020
Les en leerstof waterstof(explosies) van belang voor opzetten van een duurzame waterstof economie!
We moeten veiligheid samen organiseren!!
Repressieve
grenzen
verkennen
Waterstof
We kunnen de natuurkundige wetten niet veranderen Wel leren beheersen !!
Robuust energiesysteem in een veilige fysieke leefomgeving
Preparatie op fossiele incidenten blijft nodig
Leveringszekerheid door
samen de veiligheid
te organiseren
MARCO VAN DEN BERG
ADVISEUR GEVAARLIJKE STOFFEN BEPERKEN GEVOLGSCHADE VOOR MENS, DIER EN MILIEU
Gemêleerd gezelschap
Niet concurreren op veiligheid!!
Samenwerken!
Energietransitie = systeemverandering
Van winning tot eindgebruik veranderen de risico’s winning conversie opslag transport buffers eindgebruik Nieuwe:
- Technologie - Toepassingen - Context gebruik - Schaalgrootte Inpassen in:
o bestaand proces o bestaande gebouwen o bestaande omgeving
Veel maatwerk!
De kennis uitdragen om veiligheid samen te organiseren
Kennis →
Bewustwording, Informatie, Communicatie Op welk veiligheidsniveau stappen nieuwkomers de H2 markt in?
Voorkomen
en beheersen
Governance
Schadebeperken
Samenwerking
Herstel
Omgevingsveiligheid en maatschappelijk draagvlak
Actualiteit Waterstofeconomie
Art inpression Port of Lubmin
Elbehafen liquefied natural gas (LNG) terminal is located in the port of Brunsbüttel
De snelheid waarmee de schaalvergroting kan plaats vinden (in China nu al met LNG)
Toename opslag- en transportcapciteit
Opzetten robuuste waterstofeconomie
BEKENDE
SCENARIO’S
Veilig
ontwerpen
Veilige
operatien
WATERSTOF
Effectieve repressie
en vlot herstel
Leveringszekerheid groene energie organiseren
Hoofdtransport routes “Basisnet” Modaliteit keuze transport
Aan en afvoer van energie
Indeling bedrijfslocatie
Werkprocedures operators
Vakbekwaam personeel
Keuze van buffervoorraden energieopslag
Ketenveiligheid
Keuze van bedrijfscondities
en conversies
Locatie keuze activiteit
(preventief) onderhoud
Veilig
ontwerpen
Grenzen aan bestrijdbaarheid
Voorverkenningen initiatiefnemers
Veilige
productie
en gebruik
Veiligheid educatie
Omgevingsveiligheid
Noodplannen Handhaving
Groen energie initiatief
Effectieve repressie
en vlot herstel
Maatschappelijke kosten
incident afhandeling
Herstelplan infrastructuur Veilig afvoeren brandresten
Operationele informatie op orde
Alarmering
Bedrijfshulpverlening Redden mens en dier Repressieve interventie mogelijkheden
Beperken (milieu)schade
Publiek/private incident beheersing
- klein
- middel
- Groot
De transport volumes
Energietransitie geeft exponentiele groei
van transporten met gevaarlijke stoffen
Winning 1,1 EJ
Import
9,9 EJ NH3
Export
7,9 EJ
1 Diesel bevoorrading tankstation/jaar
4 LNG
Grootschalige
winning
35 Waterstof
Veranderen
Energiemix
0,5 EJ
2,6 EJ Verbruik +
Schepen
Vliegtuigen distributieverliezen
Lokale
winning
Bron: CBS Stroomdiagram energie voor Nederland, 2021
Private inzet transportincident
Industrieel verantwoorde interventie door Airliquide als eigenaar waterstoftrailer
Snelweg 6 dagen afgesloten
Kort maar heftig…
De basiskennis over explosies
Bron: Brecht Egle
Universiteit Leuven
AGS opleiding Antwerpen
De basiskennis over explosies
De brandbare stof
Bron: Brecht Egle
Universiteit Leuven
AGS opleiding Antwerpen
De basiskennis over explosies
De omstandigheden
Bron: Brecht Egle
Universiteit Leuven
AGS opleiding Antwerpen
De basiskennis over explosies
Bron: Brecht Egle
Universiteit Leuven
AGS opleiding Antwerpen
De gevolgschade van explosies
Ammoniumnitraat Explosie
Risico = Kans x Effect
Beiroet 4 Augustus 2020
De kans op het creëren
van de detonatie van
een kritische massa
https://www.youtube.com/watch?v=-mQ60wNgKrQ
Change Haix to Nikes
De gevolgschade van explosies
2750 ton Ammoniumnitraat Explosie 1100 ton TNT = hoeveel ton Waterstof?
1100/34 = 32 ton H2
Kjorbo
3,3 kg Waterstof
Ruitbreuk 65 meter
Beiroet 4 Augustus 2020
Les en leerstof waterstof(explosies) van belang voor opzetten van een duurzame waterstof economie!
Veiligheid samen organiseren
Uitdagingen op landelijk, regionaal en lokaal niveau Veel overlegtafels
Governance
Toename complexiteit onbemenste installaties
Kennis
Bewustwording, Informatie, Communicatie
Samenwerking
Snelle effectieve respons
organiseren
Omgevingsveiligheid en maatschappelijk draagvlak
LEVERINGSZEKERHEID GROENE ENERGIE ORGANISEREN
Bewustwording, Informatie, Communicatie
Governance
Samenwerking
Veilig transport
Omgevingsveiligheid en maatschappelijk draagvlak
23
LEVERINGSZEKERHEID GROENE ENERGIE ORGANISEREN
Bewustwording, Informatie, Communicatie
Escalatie
Samenwerking
Sectoraal
Intergraal
Governance
Info structureren
Omgevingsveiligheid en maatschappelijk draagvlak
24
All european first responders must prepare for new scenarios
We all need safety through cooperation, clarity and regulation
We moeten veiligheid samen organiseren!!
De grenzen
verkennen
Waterstof
We kunnen de natuurkundige wetten niet veranderen Wel leren beheersen !!
Robuust energiesysteem in een veilige fysieke leefomgeving Waterstofeconomie Duurzaam Betaalbaar
Preparatie op fossiele incidenten blijft nodig
Leveringszekerheid
Gegarandeerd aanbod
Betrouwbare techniek Fysiek veilig
MARCO VAN DEN BERG
ADVISEUR GEVAARLIJKE STOFFEN BEPERKEN GEVOLGSCHADE VOOR MENS, DIER EN MILIEU
Gemêleerd gezelschap
Niet concurreren op kennis over veiligheid!!
Samen veiligheid organiseren!
Energietransitie = systeemverandering
Van winning tot eindgebruik veranderen de risico’s winning conversie opslag transport buffers eindgebruik Nieuwe:
- Technologie - Toepassingen - Context gebruik - Schaalgrootte Inpassen in:
o bestaand proces o bestaande gebouwen o bestaande omgeving
Veel maatwerk!
Actualiteit
Alle modaliteiten zullen worden ingezet in de Waterstofeconomie
De transport volumes naar achterland
Energietransitie geeft exponentiele groei
van transporten met gevaarlijke stoffen
Winning 1,1 EJ
Import
9,9 EJ NH3
Export
7,9 EJ
1 Diesel bevoorrading tankstation/jaar
4 LNG
Grootschalige
winning
35 Waterstof
Veranderen
Energiemix
0,5 EJ
2,6 EJ Verbruik +
Schepen
Vliegtuigen distributieverliezen
Lokale
winning
Bron: CBS Stroomdiagram energie voor Nederland, 2021
Adequate incident respons organiseren
Onvoorspelbare
zwarte zwaan
Voorspelbare
grijze neushoorn
Niet wachten op
rampen, als we door
preparatie de gevolgen kunnen mitigeren
Sluitend vangnet op (nationaal) niveau!!
Objecten met waterstof
Objecten met aanwezigheid van waterstof
Verwachte
ontwikkelingen
Zelfde waterstof, steeds verschillende verantwoordelijken in de keten
Les en leerstof waterstof(explosies) van belang voor opzetten van een duurzame waterstof economie!
Waterstof en gezondheid?
Verbrossing
Veroudering
WATERSTOF = 8 x GEZOND
Waterstof houd je juist jong en soepel!
De waterstofdragers!
Buisleidingen voor waterstof
De integriteit van het systeem
• Verbrossing
• Corrosie • Interne verontreiniging • Effectiviteit kathodische bescherming
Explosie riool na gaslekkage (industriële buisleiding PO, Taiwan, 2014)
Transportincident waterstof tubes
Industrieel verantwoorde interventie door Airliquide als eigenaar waterstoftrailer
Snelweg 6 dagen afgesloten
Zuurstoftoevoer de limiterende factor…
Max 2% onzuiverheden in de back-bone waterstof Gasunie, die de komende jaren €1,5 miljard investeert in de aanleg van het waterstofnetwerk, stelt dat vooral gekeken naar een initiële zuiverheidsgraad van 98%. 'Mocht Nederland hiervan afwijken, dan heeft dat ook weer kosten tot gevolg.'
Zuurstof
productie
Totaal
betrokken
energie
Snelle
expansie
Snelle
expansie
Brandbare gassen uit
overdrukbeveiliging
TEMPERATUUR
Stralingswarmte
Elektrisch
vermogen
Veiligheid samen organiseren!!
De grenzen
verkennen
Waterstof
We moeten de natuurkundige wetten respecteren!!
Samen leren beheersen !!
De lunch staat klaar.
Deze is verzorgd door
de vrijwilligers van brandweer Vlaardingen