Van Den Berg M — Questionnaire — Kennisdag, 2023-12-22
Opening of the document
01234562789592 2 95869227894699
266592
!
"979976 9 666792
3
7
9
0#8
89 2 97939957493699 2579 469 $ &99
%
'
56 89279 2 97
(6293995279)895* + 972959889) 529927* "99272959889)79 95#792*
0123467879 77 4737 78 3374 87 7 B D77
C:
E
12346777 37 877877 8747447 477 6378 677 877377 B D77
266592
!
"979976 9 666792
3
7
9
0#8
89 2 97939957493699 2579 469 $ &99
%
'
56 89279 2 97
(6293995279)895* + 972959889) 529927* "99272959889)79 95#792*
0123467879 77 4737 78 3374 87 7 B D77
C:
E
12346777 37 877877 8747447 477 6378 677 877377 B D77
Full text, so the search can find this document · 28 kB of text
0
1646377 8779 77 4
2 687
!77477 7 687
"#$%&'(&)*+&,''-&%'&-'(')&,$-%&,$)&.')/')&0*$-/&1(2'3&.$$(&45 "4$%&6'%&7*.8-'9'&.$%'(2'&2/"
:187 44977777
2 687
!77477 7 687
".2)4'(&42,'(/2%'2%&2)&4'&4*'-+(*'8&)2(%&8;)%&<" "+'')&6$=&*8&4'&%$=&8('/')%$%2'&,2$&>#?@/&.'%&')*(.'&A-*=='5
0123346789734 767497
278 747 3
F 7 7 LF M 7 ?74 N 7 7@4?@47@ 747
DJ
DK
E
D
D
D
1 4 8337 797 3746 74378 7
63347
77477 7 63347
!"#!$$%"&$"'()**$*+",-./+"0)*%$0-12$"/)23!$."4567 8$&"*$&9$!2 * 3"*-$&"$(8&"))*"%$"!%$"3$9$$'&":))!"/-)"(00$3);'"<"-*&$=
>1 ?7797 6 7433343@6749
63347
77477 7 63347
A !)0"8 $"9$"%-&"/$!&)0$*"-*"$$*"8$!2$*#))!"$*"9$!2#))!"8= $$*"/)*"%$"B-&%)3-*3$*":$&"*-$B9$"!-'-(;' 2)*"*%$!%$$0"C-1*"/)*"$$*".!($'"#-1"#$%!-1/$*"%-$"-2"-*'.$(&=
DE1F678976G79 7 ?47 7677 @8873 7474787
H
63347
77477 7 63347
!"<!$IB$*&$!"%-&"' !&"'$''-$'":$&"$02))!"&$"!3)*-'$!$* :-&-3)&-$".&-$'"$*"#$'&!-1%-*3':$&8 %$* %)&"8$#"-2"*-$&"%-!$(&"/ !"3$*":))!")03$:$$*"2$**-'"CB"-=
0012334633789 4338 43848 48 4 4739774338333 84838 4
8 4
!"#$%&'#($)(**+$,
&#-.#(/0$1234
#"+#&$5#&6#&$#&$4#"7"+8#"'6(#+"%$'#&/$"/$
0197 4:7 3848763368 4 4 01KL734 1N73337 1O43897 C13384 7 4
0M
0
P
00
Q
012; 7 43848: 84;4
8 4
84838 4
1"<)$6*5#&$5#-$)*/=#/.*5#$"&6-(>?-#>(6$>"-$'#$4@A6 8*&+-$*B$)*&$'%#7+(%#<$ +##&$)%%(/#>(
0C1D94 4843 933863E4F36; 77 47
G
8 4
84838 4
H&'#($.#7/#$%56-*&'"+8#'#&$/*&$-"I'#&6$##&$"&?"'#&-$##&$'J &##
VRAAG 5: WAT WAS JOUW LEERPUNT VAN DEZE BIJEENKOMST?
Ik heb vooral geleerd dat explosieveiligheid bij waterstof een grote uitdaging is.
Daarbij lijkt er ene flink kennisverschil te zijn tussen een wetenschapper als Arief en de mensen uit de praktijk. Vooral het besef dat waterstof zich heel anders gedraagt dan andere gassen is een belangrijke boodschap Dat we het verst kunnen komen door samenwerking en uitwisseling tussen wetenschappers en praktijkmensen; ieder heeft zijn waarde Het gedrag van drukgolven bij hoger gelegen bronnen meer gevoel voor/inzicht in factoren die van invloed zijn op explosies ontstekingsmechanisme bij drukverschil, lekkage kans op vertraagde ontsteking dus bij lage druk lekkage < 2 bar (1 barg) Leren van geschiedenis explosies en het toepassen van wiskundige regels voor waterstofexplosies.
Algemeen en inzicht in problemen en kennis andere deelnemers effecten/gevaren van waterstof in diverse toepassingen Dat duidelijk is aangetoond dat er veiligheidsissues met waterstof zijn, waar tot nu toe te licht over gedacht is. Een stap terug maken en nieuwe strategieen en maatregelen bedenken is van uiterst belang. Afgezien daarvan geldt hetzelfde ook voor mogelijke milieueffecten, die nog niet goed (genoeg) in kaart zijn gebracht.
verschil mbt vertraagde ontsteking tussen theorie en praktijk. waterstof is niet vergelijkbaar met stadsgas, etc Aandacht waterstof veiligheid verder verbeteren Beschikbaarheid van opensource modelleringsprogramma openfoam diverse dingen; m.n. uit de documentatie: bijv. deflagratiegrenzen ; detonatiegrenzen van diverse stoffen.
Ik had gehoopt inhoudelijke kennis over waterstof waterstof is 10 keer gevaarlijker aardgas Effectafstanden (deels) Mijn vragen over waterstof zijn grotendeels beantwoord.
overleg en inzichten van andere takken van de hulpverlening. inzicht verkrijgen in de stof Er is nog veel onbekendheid.
1. Detonatie op hoogte geeft Mach Stem effect op de grond. Dat kan dus gevolgen hebben voor uitvoering vent stacks. 2. Het Gexcon model voor H2 is ook niet goed.
3. Joule Thompson-effect geeft maar een beperkte T-stijging. 4. Systeem druk delen door buitendruk = groter dan 2 dan sonische uittreding en daarmee schokgolf die voor ontsteking zorgt. 5. Door smalle LEL tot HEL gebied van aardgas wordt in praktijk een vlamfront regelmatig onderbroken door een gebiedje dat buiten de LEL tot HEL ligt. Bij H2 met zijn brede LEL tot HEL zijn er minder onderbrekingen en daarmee een veel sneller vlamfront.
Vrijkomen waterstof betekent niet in alle gevallen ontstaan (fakkel)brand.
dat het complexe materie is Dat er nog veel te leren valt van mensen zoals Arief maar dat we dit moeten vertalen in concrete scenario's Er is bij veel collega's/externen in het land onwetendheid over de verschillen in effect tussen waterstof en aardgas.
VRAAG 6: WAT HAD ER ORGANISATORISCH BETER GEMOETEN?
De bijeenkomst verliep wat rommelig. Wellicht was het handig geweest om in de afstemming met Arief vooraf wat dieper in te gaan op het kennisniveau van de deelnemers en de vragen die er bij hen spelen. Ik denk dat de reactie van Arief op vragen voor velen al snel te wetenschappelijk werden ;-) De voorbereiding van de spreker op de deelnemers. Het was op zich 'vermakelijk', maar didactisch niet volgens het boekje. Ik zelf had er wel lol om.
In lesstof meer nadruk leggen op de specifieke gevaren en risico's van waterstof.
Deelnemers gaven niet voldoende ruimte aan dhr. Dahoe om zijn verhaal te kunnen doen. Discussie onderling in de zaal tijdens de presentatie betere afstemming op het (niveau van) het publiek/verwachtingen management van publiek Afstemming welke informatie op welk niveau gewenst is.
afstemming aanbod kennis (zeker aanwezig bij docent) op vragen bij publiek Het is mij niet gelukt om de theorie van de heer Arief Dahoe 100% te vertalen naar ons vak externe veiligheid. Het is mooi om die kennis te hebben maar wij kunnen verder niks mee doen.
Niets Arief Dahoe interactief college werd overstemd door de hoeveelheid vragen van publiek waardoor uiteindelijk geen duidelijkheid kwam welke op effecten/gevaren ingezet moet worden en voor de volgende keer: een wat strakkere inhoudelijke agenda (nou ja, dat is ook lastig voor de eerste keer) Rode draad vasthouden, daarom vragen stellen aan het eind Organisatorisch was dik in orde. Structuur van het collega was onnavolgbaar.
Didactisch moet het verbeteren (sheets full screen i.p.v. gedeeltelijk op het scherm) en niet o.b.v. direct vraagsturing.
Concrete vragen vooraf met voorbereide antwoorden die worden toegelicht. Minder diverse doelgroepen aanwezig zodat er concreter gesproken kan worden.
Bijvoorbeeld alleen Veiligheidsregio en dan nog de keuze operationeel of risicobeheersing.
Meer op basis van praktijk scenarios en vuistregels Structer in de hand hoiden. Scenario’s doorwerken !!!
meer structuur en meer focus, echter vond ik het een leuke bijeenkomst met onverwacht positieve effecten.
structuur, kader een bepaald gebied af waar je het over gaat hebben.
Organisatorisch was het prima. Inhoudelijk moet het echt meer gestructureerd en gefocussed. Nu ging het alle kanten op. Het gaf meer onduidelijkheid en onrust, dan dat het lerend was. Om deze reden zou ik collega's niet aanbevelen om te komen als de meeting herhaald werd. Als het herhaald wordt op inhoudelijk gestructureerde wijze, zou ik de aanbeveling wel doen.
huiswerk vooraf?, regie op het programma/leerstof en regie op het vragen stellen Veel meer structuur, nu ging presentatie alle kanten op. Bij vervolgsessie onderwerp(en) duidelijker formuleren.
geen hak op de tak presentatie via PDF's met enorme blokken tekst...
minder diversiteit in de doelgroep nirt punt 4 Een duidelijk (leer)doel en structuur in de presentatie.
VRAAG 7: VOOR WELKE ORGANISATIE WERK JE?
Havenbedrijf Ingenieursbureau Omgevingsdienst Omgevingsdienst Omgevingsdienst Omgevingsdienst Omgevingsdienst Omgevingsdienst Omgevingsdienst Omgevingsdienst Omgevingsdienst VBV en Defensie Veiligheidsregio Veiligheidsregio
Veiligheidsregio
Veiligheidsregio
Veiligheidsregio Veiligheidsregio Veiligheidsregio Veiligheidsregio Veiligheidsregio Veiligheidsregio Veiligheidsregio Veiligheidsregio Een duidelijk (leer)doel en structuur in de presentatie.
Omgevingsdienst Omgevingsdienst Omgevingsdienst Omgevingsdienst Omgevingsdienst Omgevingsdienst Veiligheidsregio Veiligheidsregio VRAAG 8: WAAR HAAL JIJ OP DIT MOMENT JE KENNIS OVER WATERSTOF VEILIGHEID VANDAAN?
deskundigen uit de industrie en overheden, kennisinstituten. (en ja, ik geef het toe, gewoon google) Heel breed, van eigen projecten tot Internet nvt collega's collega's / normen Uit vergunningprocedures, openbare literatuur, bijeenkomt IPLO, onderzoek wetenschappelijke instellingen (bv. TU Delft), internet, kennis van andere omgevingsdiensten en veiligheidsregio's en natuurlijk ons eigen kennis en ervaring.
Internet, cursussen literatuur/ bedrijven literatuur overal en nergens Eigen ervaring en Kennis centrum Defensie voor explosie en waterstof veiligheid en USA Netwerk, internet diverse bronnen Internet Internet en collega's/ lios Onderzoek, incidenten, COP les- en leerstof binnen de brandweer, internet, hogescholen, onderzoeken, etc...
nieuwsbrieven, VET NW4 Literatuur (peer reviewed artikelen), nieuwsartikelen, handreikingen, praktijkonderzoeken, normen webinars, FABIG, JOIFF, wetenschappelijke literatuur Collega's VRR en DCMR, internet het netwerk Door breed te scannen, Nipv, landelijke vakgroep IBGS Internet, rapporten, artikelen PGS, literatuur en internet Niet Collega's
collega's
DCMR werkgroep / literatuur/ externe partijen (DNV/ TNO) nog niet echt aan de orde geweest maar via collega's of internet Kenniscentrum voor Explosie- en Waterstofveiligheid Sector Milieu&Industrie, PGS, NIPV, Waterstof magazine etc.
VRAAG 9: WAT BETEKENT WATERSTOF VOOR JOU WERK?
Nieuwe ontwikkelingen, nieuwe kansen, nieuwe uitdagingen. En heel veel werk ;-) Een hoofdrol in mijn werk Gevaren vrijkomen waterstof in de industrie en recente ontwikkelingen nieuwbouw waterstoffabrieken nieuwe , relatief onbekende factor heeft toezicht nodig vergunningen Ik geef advies over externe veiligheid.
Hoe veilig toepassen van energietransitie voor externe veiligheid(omgevingsveiligheid) vergunning aanvragen komen er al aan voor allerlei H2-installaties en handelingen en er zijn mijns inziens nog te berkte mogelijkheden en kennis om het goed te regelen.
op dit moment veel, ook ivm ontdekken waar de leemtes (niet liggen) Nog meer aandacht waterstof veiligheid kansen, mogelijkheden, onbekende en ongekende risico's Vooral repressief van belang en in de opleiding Een energiedrager die de potentie heeft om belangrijk te worden, terwijl de (negatieve) eigenschappen en risico's nog niet goed in beeld zijn.
Nieuwe gevaren en risico's voor collega's Evt adviseren bij incidenten van belang binnen de incidentbestrijding denk dat de veiligheidsregio meer moet met de klimaat adaptatie, voor mijn vak is het belangrijk om inzicht te creëren over de verschillende energie stromen welke we nu gaan gebruiken.
Het is een van de onderwerpen waar ik mee bezig ben.
veel aanvragen voor nieuwe activiteiten met H2 op een schaalgrootte en processen die we nu nog niet kennen. Daarnaast H2 toepassingen in omgevingen waar de kennis en kunde ontbreekt.
Onderdeel adviseren (brand)veiligheid tav aanvragen milieuvergunning een van de uitdagingen met nieuwe risico's Vooral hoe we dit vertalen in een herkenbaar en werkbaar handelingsperspectief. We missen nu nog teveel trainingsmogelijkheden om ervaring op te doen onder realistische omstandigheden Momenteel vooral genoemd als energiebron Een QRA-beoordeling uitvoeren.
Geen idee Belangrijk item in de industriële verduurzaming nieuwe ontwikkeling die binnen ons werkgebied steeds grotere rol gaat spelen Hogere NOx emissies tgv H2 stoken.
kan onderdeel zijn van een proces bij bedrijven die ik inspecteer Ik ben brandweervrouw en heb te maken met waterstofontwikkelingen Qua brandveiligheid m.b.t advisering heb ik ermee te maken, maar tevens repressief bij een incident VRAAG 10: OP WELKE WIJZE KAN DE INBRENG VAN DE WETENSCHAP JULLIE NOG VERDER HELPEN?
De ontwikkelingen gaan gewoon door, en best snel. De wetenschap zou kunnen helpen met een paar duidelijke adviezen: Wat is slim om te doen, wat moet je vooral niet doen? En: bij fundamentele kennisvragen kan de wetenschap helpen de antwoorden te vinden Het beste onderscheid krijgen tussen realiteit en onzin.
meer informatie t.a.v. risico's van waterstof (kans van optreden en omvang effecten) en mogelijkheden om de risico's te voorkomen of te beperken kennis blijven uitwisselen inzicht standaardisatie van externe veiligheidsrisico's Bij externe veiligheid kijken wij naar de risico's en effecten van waterstof op de omgeving. Momenteel loopt de wetgeving achter dan gebruik van waterstof in de praktijk . Ik denk dat de wetenschap ons hierbij kan helpen.
Verbeteren en verduidelijken van veiligheidsmaatregelen.
de effecten waarmee je rekening dienst te houden en daarop beleid/ wetgeving op baseren inzicht in milieu en veiligheidseffecten van het gebruik van watrerstof moet op een hoger niveau komen, om het noodzakelijke waterstof structuur mogelijk te maken toetsen vertraagde ontsteking, check op veilige installatie(ontwerp).
Door vooral te luisteren naar mensen als Arief Dahoe kansen, mogelijkheden, onbekende en ongekende risico's M.n. bij het vertalen van de theorie naar de praktijk.
Kennis over waterstof zelf. De gevaren, de gedragingen in een technologische omgeving.
Modellen omzetten naar praktische vuistregels en toetsingskaders Begrip van o.a. lekvermogen en verbrossing in verschillende materialen. Hoe vaak moet je leidingen vervangen?
specifiek praktijkgericht onderzoek naar het gedrag van waterstof Met behulp van de wetenschap hoop ik dat wij uiteindelijk weten welke beheers maatregelen werken bij incidenten Zeer veel. Juiste informatie is goed.
Verspreidingsgedrag en detectie van H2 lekkages/incidenten.
Door gerichte vragen voor te leggen mitigatie opties en bestrijdingsmethoden Door frequenter dit soort sessies met elkaar te organiseren Kaderstellend Hoe om te gaan met de risico's Nog geen idee Interesse in het broeikaseffect van waterstofemissie BBT, waar op de te letten, hoe inspecteer je dit onderzoek naar NOx vorming en onderzoek naar mogelijkheden de NOx emissiete reduceren dat heb ik niet direct voor ogen maar algemeen kennis zou ik denken Toegepaste wetenschap kan ons verder brengen om de juiste maatregelen te nemen en adviseren. Ook om de juiste wetgeving en beleid te kunnen opstellen.
Vast iets qua inzicht/kennis etc VRAAG 11: WAAR HAALT JOUW ORGANISATIE NU DE BENODIGDE KENNIS OVER WATERSTOF VOOR (UITVOEREND PERSONEEL) VAN JULLIE ORGANISATIE VANDAAN?
deskundigen uit de industrie en overheden, kennisinstituten. (en ja, ik geef het toe, gewoon google). Dat is soms best lastig, want over waterstof (en waterstofdragers) is nog weinig heldere wet- en regelgeving te vinden O.a. van mijzelf en de vele contacten met de buitenwacht PGS richtlijnen, vakliteratuur, opleiding en training
interne experts die zich inlezen/op de hoogte blijven onbekend diverse bronnen Wetgeving en eigen ervaring.
niet bekend overal en nergens. We zijn wel bezig met een 6Brzo project VTH nwe energiedragers industrie Overal en nergens er is geen centrale coördinatie netwerk, internet, NIPV Heb ik me niet in verdiept.
Van de medewerkers.
Vele manieren Vnl uit vakpublicaties en bijeenkomsten met collega’s specifiek praktijkgericht onderzoek naar het gedrag van waterstof NW4 VET Voornamelijk NIPV merk ik. Andere publicaties leest men niet.
Voor zover beschikbaar uit PGS-en, maar voor huidige werkveld ontbreekt het daar nog aan. Dan ontbreekt het aan regie op hoe we dan de kennis vergaren en mono en multi door de hele keten afstemmen Zie vraag 7 netwerk, NIPV zie onder vraag 7 Internet, rapporten, artikelen PGS en literatuur, internet geen idee Training, wet & regelgeving, inclusief PGS-documenten geen idee externe partijen / literatuur / internet eigen mensen en Veiligheidsregio denk ik TU Delft, kenniscentrum Explosie- en Waterstofveiligheid, diverse professoren (Arief Dahoe, Cambridge) o.a. landelijke brandweer gerelateerde les- en leerstof VRAAG 12: IN WELKE VORM OPLEIDING WATERSTOFVEILIGHEID AANBIEDEN HEEFT DE VOORKEUR?
1. E-learning;All of the above... afhankelijk van het doel en de behoefte van de deelnemers. Voor mensen die concreet in aanraking gaan komen met waterstof (zoals hulpdiensten) moet er zeker ook een onderdeel praktijk bij zijn.;
O.a. van mijzelf en de vele contacten met de buitenwacht 2. Klassikaal;
2. Klassikaal;
1. E-learning;
2. Klassikaal;
1. E-learning;
2. Klassikaal;
2. Klassikaal;
3. Praktijklessen;
1. E-learning;
4. Maatwerkopleiding;
2. Klassikaal;
3. Praktijklessen;
1. E-learning;
4. Maatwerkopleiding;
3. Praktijklessen;
4. Maatwerkopleiding;
geen voorkeur (vorm volgt functie);
2. Klassikaal;
3. Praktijklessen;
4. Maatwerkopleiding;
1. E-learning;
2. Klassikaal;
3. Praktijklessen;
1. E-learning;
2. Klassikaal;
3. Praktijklessen;
1. E-learning;
3. Praktijklessen;
4. Maatwerkopleiding;
Een goede combinatie van droge basiskennis, praktijkvoorbeelden en lessen, en het bezoeken van toepasssingen;
3. Praktijklessen;
1. E-learning;
2. Klassikaal;
3. Praktijklessen;
3. Praktijklessen;experimenten;
2. Klassikaal;
3. Praktijklessen;
1. E-learning;Voor wie? Ik heb het nu voor adviseurs ingevuld.;
2. Klassikaal;
1. E-learning;
2. Klassikaal;
3. Praktijklessen;
Optie 1 t/m 4 hebben meerwaarde;
3. Praktijklessen;
2. Klassikaal;
1. E-learning;
3. Praktijklessen;
2. Klassikaal;
2. Klassikaal;
1. E-learning;
3. Praktijklessen;
Bovenstaande zijn allen nuttig, afhankelijk van je doelgroep. Praktijklessen zie ik bv vooral voor operationeel personeel bij de brandweer of SodM. Klassikaal meer voor bv beleidsmakers.;
1. E-learning;
2. Klassikaal;
3. Praktijklessen;
2. Klassikaal;
3. Praktijklessen;
4. Maatwerkopleiding;
1. E-learning;
2. Klassikaal;
4. Maatwerkopleiding;
3. Praktijklessen;
4. Maatwerkopleiding;
4. Maatwerkopleiding;
1. E-learning;
1. E-learning;
2. Klassikaal;
3. Praktijklessen;
4. Maatwerkopleiding;
2. Klassikaal;
3. Praktijklessen;
1. E-learning;
4. Maatwerkopleiding;
VRAAG 13: WIE ZOU OPLEIDINGEN OVER WATERSTOF MOETEN VERZORGEN?
Daar heb ik geen voorkeur in (en ik weet niet wie of welke organisatie geschikt is) AICHE heeft een hele waterstof afdeling, daar zit een hoop (technische) kennis Is bij ons niet nodig De voorlichting door dhr. Dahoe is behulpzaam, of mogelijk opleidingsinstituten de diverse diensten gezamenlijk, soms specifieke zaken een dienst zelf iemand met praktijkervaring 1. E-learning;2. Klassikaal;
Geen idee Kennisinstituten bedrijfsleven en deskundige RIVM zou beter en proactiever betrokken kunnen zijn.
Expertise Centra met aantoonbare expertise en kwaliteiten NIPV Iemand met een brandweertechnische insteek.
Verschilt per niveau. De AGS zou landelijk bijgeschoold moeten worden. De manschappen binnen de regio.
LIOS & defensie Bvk Mensen met ervaring uit de 1e hand NIPV of Brandweer Nederland Een kennisdrager, maakt in principe niet uit als de lesstof maar gevalideerd is en werkt in onze praktijk.
NIPV. Informatie van deze partij wordt geaccepteerd.
een onafhankelijke partij Afhankelijk van onderwerp, maar moet wel ter zake kundige zijn. Dhr, Dahoe hoort daar zeker bij (mits kader onderwerp gesteld is) hangt af van doelgroep Nipv samen met vakbekwame instructeurs uit de VR's Technische opleidinginstituten, aangevuld met praktijkmensen. Kennis van inhoud en kennis van lesgeven moet samenkomen.
Iemand met kennis van zaken Iemand met verstand van zaken Organisatie met zowel goede inhoudelijke kennis als onderwijs skills iemand met vakinhoudelijke kennis die goed kan overdragen universiteit / kennisinstituut geen voorkeur De experts (DCMR, Defensie) het kenniscentrum voor Explosie- en Waterstofveiligheid in samenwerking met experts veiligheidsregio's.
Bij voorkeur brandweerdocenten en anders deskundige adviesbureau of opleidingsinstituut met een goed programma en dus anbod qua les/leerstof VRAAG 14: ZIJN ER NOG CONCRETE VRAGEN DIE JE AAN DE WETENSCHAP/ARIEF DAHOE ZOU WILLEN VOORLEGGEN?
Heeft een waterstof-economie uberhaupt zin? (oftewel, geen we met de waterstofhype wel de goede kant uit?) Ja, of hij de ontwikkelingen met waterstof in de luchtvaart (drones, heli's en vliegtuigen; zeppelins even niet) optimistisch of pessimistisch tegemoet ziet.
nee
nee, nu even niet
iemand met praktijkervaring
veiligheidsmaatregelen bij inpandige H2 installaties ter voorkoming van ontsteking, bv natuurlijke ventilatie of inblaaslucht toepassingen van waterstof in diverse dagelijkse gebruik hoe daar mee om te gaan ozondepletie hoe gevaarlijk is waterstof in kleinschalige initiatieven en huishoudens?
Handelingsperspectief voor hulpverleners en een ondersteunende Hulpregeling met hulpdienst waterstof vergelijkbaar met bijv. LPG en LNG Welke incidentscenario's/reactiemechanismen zijn er mogelijk met waterstof en wat zijn de bijbehorende kansen?
Kun je praktische handvatten geven bij explosiegevaar t.g.v. waterstof.
JA.
- wat doet 10, 50, 100, 500 m3 waterstof/ aardgas aan schade in panden. Bouwjaar voor 1950, 1950 - 1970 ed Bvk Mensen met ervaring uit de 1e hand Ja Arief gaf aan dat wij bij een lekkage waarna een explosie optreed wij moeten uitgaan van een 20 keer sterkere explosie. Ik zou willen weten waarop dit gebaseerd is? Ik heb het verhaal van een detonatie bij een grote lekkage nog niet echt helder.
gevaren van druk verlies in een leiding met op menging van waterstof en lucht zijn nog niet helemaal helder.
NIPV. Informatie van deze partij wordt geaccepteerd.
Kijkend naar de detectietijd van verschillende H2-detectoren en de detectietijd van andere procesparameters wat betekent dat bij verschillende systeemdebieten, drukken en lekgroottes dan voor de tijdsduur dat detectie en een ESD plaats kunnen vinden. Mijn vrees is dat de zeer hoge drukken en/of grote debieten (tot 10 kg H2 /sec) tot zeer grote explosies kunnen leiden, omdat er in de tijd van detectie/ingrijpen toch heel veel H2 uitstroomt dat vertraagd kan ontsteken.
Fakkelbranden (lengte en warmtestraling), detectie (gas/brand) hangt af van doelgroep Onder welke omstandigheden kan tijdens een incident een deflagratie overgaan in een detonatie en wat betekent dit voor ons als Brandweer?
Technische opleidinginstituten, aangevuld met praktijkmensen. Kennis van inhoud en kennis van lesgeven moet samenkomen.
Wanneer de volgende bijeenkomst is.
Nee wat je niet weet kan je niet vragen Organisatie met zowel goede inhoudelijke kennis als onderwijs skills nee nee nee Prof. Dr. Arief Dahoe en ja en die stel ik hem persoonlijk.
geen momenteel
From: arief.dahoe@gmail.com <arief.dahoe@gmail.com> Date: Mon, Jan 29, 2024 at 8:11 AM Subject: Re: Follow-up college Waterstof explosies To: <Marco.vandenberg@vr-rr.nl> Cc: <jan.vanstrijen@dcmr.nl> Beste Marco, Dank voor het ontwikkelen en verwerken van de questionnaire.
Het is een heel goede questionnaire. En de responses op de vragen bevatten belangrijke informatie om de kennisdag te verbeteren.
De data voor de herhalingslessen en verdiepingsbijeenkomsten, zoals voorgesteld in jouw email, zijn prima. Wel krijg ik deze week te horen wat het schema van mijn onderwijsverplichtingen in de maand maart zal zijn.
Van de responses op de vragen kan ik alleen de meest recente respons zien. Het zou goed zijn als ik een file (wellicht in pdf formaat) met een kopie van alle responses kon ontvangen.
De responses op vraag 12: "In welke vorm opleiding waterstofveiligheid aanbieden heeft de voorkeur?" zijn precies wat ik had verwacht.
Namelijk:
1. E-learning 18 2. Klassikaal 21 3. Praktijklessen 20 4. Maatwerkopleiding 11 Tijdens mijn college kwamen er twee grote vakgebieden aan bod:
(a) Explosiedynamica (b) Waterstofveiligheid Mijn Module "Explosiedynamics" onderwijs ik klassikaal.
Mijn Module "Principles of Hydrogen Safety" onderwijs ik online in de distancelearning modus. Zie ( http://www.explosionsolutions.org/phs/ ).
Praktijklessen en Maatwerkopleiding gaat via een "Dissertatie Module". Zie Sectie 4.6 op ( http://www.explosionsolutions.org/MScHSE/ ). Waarbij er meerdere begeleiders worden ingezet om een Dissertatie te begeleiden. Bij praktijklessen en maatwerkopleiding is het essentieel dat de kandidaat in het formaat van een Dissertatie opschrijft wat hij allemaal heeft gedaan, geleerd en onderzocht. Zodat hij een zelfgeschreven document kan raadplegen. Wanneer hij dingen na enkele jaren begint te vergeten.
Op een interactieve manier, in reactie op vragen die spontaan werden gesteld door de aanwezigen, behandelde ik specifieke onderwepen uit beide vakgebieden (Explosiedynamica en Waterstofveiligheid).
Dat wordt de "vogelvlucht methode" genoemd. En is bedoeld om mensen een overzicht te geven van grote hoeveelheden informatie terwijl er ook nog kennis wordt overgedragen.
Ik zag dit commentaar van een respondent: "geen hak op de tak presentatie via PDF's met enorme blokken tekst..." Zulke reacties zijn te verwachten bij de "vogelvlucht methode".
En ook: wat de zinsnede "via PDF's met enorme blokken tekst..." betreft.
Die PDF's met enorme blokken tekst waren originele wetenschappelijke publicaties die de basis vormen voor de berekening van veiligheidsafstanden.
Zonder die publicaties bestudeerd te hebben is het niet mogelijk om veiligheidsafstanden correct uit te rekenen middels computerprogramma's en softwarepaketten (SAFETI, RISKNL, etc.) die door de wetgever zijn gestipuleerd.
Wellicht is het goed als je deze email met mijn reactie op de questionnaire responses forward naar de hele groep genodigden van de Kennisdag op 22 december 2023.
Zodat iedereen kan meedenken, meehelpen en meewerken om dit alles beter te maken. Je hebt een grote ontwikkeling in gang gezet. En we zullen iedereen nodig hebben om dit goed voor mekaar te krijgen.
Arief From: Berg, Marco van den <Marco.vandenberg@vr-rr.nl> Date: Sun, Jan 28, 2024 at 9:36 PM Subject: Follow-up college Waterstof explosies To: Arief Dahoe <arief.dahoe@gmail.com> Cc: Jan van Strijen <jan.vanstrijen@dcmr.nl> Arief, Via deze link kan je de antwoorden zien op de vragen die ik aan het publiek heb gesteld. En tevens aan mensen die niet in gegaan waren op de uitnodiging.
De antwoorden laten zien, dat mensen die de bijeenkomst gemist hebben een tweede kans willen.
Tevens wil een groot deel verdieping in een volgende sessie.
Ik stel voor om op vrijdag 8 of vrijdag 15 maart een herhalingsles te houden.
En de verdieping te zoeken in een bijeenkomst op vrijdag 26 april of vrijdag 3 mei.
@Arief Dahoe geef aan welke van de genoemde datums jou voorkeur hebben.
Met vriendelijke groet,
Marco van den Berg
Beleidsmedewerker Gevaarlijke Stoffen Chemisch Adviseur Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond Landelijk informatiepunt Ongevallen Gevaarlijke Stoffen (LIOGS) Kerninstituut van het Crisis Expert Team milieu en drinkwater (CETmd)
M: 06 – 40030391 | marco.vandenberg@vr-rr.nl | www.veiligheidsregio-rr.nl | Postbus 9154, 3007 AD Rotterdam Bezoekadres: Hoogstad 501 | 3131 KX Vlaardingen
1646377 8779 77 4
2 687
!77477 7 687
"#$%&'(&)*+&,''-&%'&-'(')&,$-%&,$)&.')/')&0*$-/&1(2'3&.$$(&45 "4$%&6'%&7*.8-'9'&.$%'(2'&2/"
:187 44977777
2 687
!77477 7 687
".2)4'(&42,'(/2%'2%&2)&4'&4*'-+(*'8&)2(%&8;)%&<" "+'')&6$=&*8&4'&%$=&8('/')%$%2'&,2$&>#?@/&.'%&')*(.'&A-*=='5
0123346789734 767497
278 747 3
F 7 7 LF M 7 ?74 N 7 7@4?@47@ 747
DJ
DK
E
D
D
D
1 4 8337 797 3746 74378 7
63347
77477 7 63347
!"#!$$%"&$"'()**$*+",-./+"0)*%$0-12$"/)23!$."4567 8$&"*$&9$!2 * 3"*-$&"$(8&"))*"%$"!%$"3$9$$'&":))!"/-)"(00$3);'"<"-*&$=
>1 ?7797 6 7433343@6749
63347
77477 7 63347
A !)0"8 $"9$"%-&"/$!&)0$*"-*"$$*"8$!2$*#))!"$*"9$!2#))!"8= $$*"/)*"%$"B-&%)3-*3$*":$&"*-$B9$"!-'-(;' 2)*"*%$!%$$0"C-1*"/)*"$$*".!($'"#-1"#$%!-1/$*"%-$"-2"-*'.$(&=
DE1F678976G79 7 ?47 7677 @8873 7474787
H
63347
77477 7 63347
!"<!$IB$*&$!"%-&"' !&"'$''-$'":$&"$02))!"&$"!3)*-'$!$* :-&-3)&-$".&-$'"$*"#$'&!-1%-*3':$&8 %$* %)&"8$#"-2"*-$&"%-!$(&"/ !"3$*":))!")03$:$$*"2$**-'"CB"-=
0012334633789 4338 43848 48 4 4739774338333 84838 4
8 4
!"#$%&'#($)(**+$,
&#-.#(/0$1234
#"+#&$5#&6#&$#&$4#"7"+8#"'6(#+"%$'#&/$"/$
0197 4:7 3848763368 4 4 01KL734 1N73337 1O43897 C13384 7 4
0M
0
P
00
Q
012; 7 43848: 84;4
8 4
84838 4
1"<)$6*5#&$5#-$)*/=#/.*5#$"&6-(>?-#>(6$>"-$'#$4@A6 8*&+-$*B$)*&$'%#7+(%#<$ +##&$)%%(/#>(
0C1D94 4843 933863E4F36; 77 47
G
8 4
84838 4
H&'#($.#7/#$%56-*&'"+8#'#&$/*&$-"I'#&6$##&$"&?"'#&-$##&$'J &##
VRAAG 5: WAT WAS JOUW LEERPUNT VAN DEZE BIJEENKOMST?
Ik heb vooral geleerd dat explosieveiligheid bij waterstof een grote uitdaging is.
Daarbij lijkt er ene flink kennisverschil te zijn tussen een wetenschapper als Arief en de mensen uit de praktijk. Vooral het besef dat waterstof zich heel anders gedraagt dan andere gassen is een belangrijke boodschap Dat we het verst kunnen komen door samenwerking en uitwisseling tussen wetenschappers en praktijkmensen; ieder heeft zijn waarde Het gedrag van drukgolven bij hoger gelegen bronnen meer gevoel voor/inzicht in factoren die van invloed zijn op explosies ontstekingsmechanisme bij drukverschil, lekkage kans op vertraagde ontsteking dus bij lage druk lekkage < 2 bar (1 barg) Leren van geschiedenis explosies en het toepassen van wiskundige regels voor waterstofexplosies.
Algemeen en inzicht in problemen en kennis andere deelnemers effecten/gevaren van waterstof in diverse toepassingen Dat duidelijk is aangetoond dat er veiligheidsissues met waterstof zijn, waar tot nu toe te licht over gedacht is. Een stap terug maken en nieuwe strategieen en maatregelen bedenken is van uiterst belang. Afgezien daarvan geldt hetzelfde ook voor mogelijke milieueffecten, die nog niet goed (genoeg) in kaart zijn gebracht.
verschil mbt vertraagde ontsteking tussen theorie en praktijk. waterstof is niet vergelijkbaar met stadsgas, etc Aandacht waterstof veiligheid verder verbeteren Beschikbaarheid van opensource modelleringsprogramma openfoam diverse dingen; m.n. uit de documentatie: bijv. deflagratiegrenzen ; detonatiegrenzen van diverse stoffen.
Ik had gehoopt inhoudelijke kennis over waterstof waterstof is 10 keer gevaarlijker aardgas Effectafstanden (deels) Mijn vragen over waterstof zijn grotendeels beantwoord.
overleg en inzichten van andere takken van de hulpverlening. inzicht verkrijgen in de stof Er is nog veel onbekendheid.
1. Detonatie op hoogte geeft Mach Stem effect op de grond. Dat kan dus gevolgen hebben voor uitvoering vent stacks. 2. Het Gexcon model voor H2 is ook niet goed.
3. Joule Thompson-effect geeft maar een beperkte T-stijging. 4. Systeem druk delen door buitendruk = groter dan 2 dan sonische uittreding en daarmee schokgolf die voor ontsteking zorgt. 5. Door smalle LEL tot HEL gebied van aardgas wordt in praktijk een vlamfront regelmatig onderbroken door een gebiedje dat buiten de LEL tot HEL ligt. Bij H2 met zijn brede LEL tot HEL zijn er minder onderbrekingen en daarmee een veel sneller vlamfront.
Vrijkomen waterstof betekent niet in alle gevallen ontstaan (fakkel)brand.
dat het complexe materie is Dat er nog veel te leren valt van mensen zoals Arief maar dat we dit moeten vertalen in concrete scenario's Er is bij veel collega's/externen in het land onwetendheid over de verschillen in effect tussen waterstof en aardgas.
VRAAG 6: WAT HAD ER ORGANISATORISCH BETER GEMOETEN?
De bijeenkomst verliep wat rommelig. Wellicht was het handig geweest om in de afstemming met Arief vooraf wat dieper in te gaan op het kennisniveau van de deelnemers en de vragen die er bij hen spelen. Ik denk dat de reactie van Arief op vragen voor velen al snel te wetenschappelijk werden ;-) De voorbereiding van de spreker op de deelnemers. Het was op zich 'vermakelijk', maar didactisch niet volgens het boekje. Ik zelf had er wel lol om.
In lesstof meer nadruk leggen op de specifieke gevaren en risico's van waterstof.
Deelnemers gaven niet voldoende ruimte aan dhr. Dahoe om zijn verhaal te kunnen doen. Discussie onderling in de zaal tijdens de presentatie betere afstemming op het (niveau van) het publiek/verwachtingen management van publiek Afstemming welke informatie op welk niveau gewenst is.
afstemming aanbod kennis (zeker aanwezig bij docent) op vragen bij publiek Het is mij niet gelukt om de theorie van de heer Arief Dahoe 100% te vertalen naar ons vak externe veiligheid. Het is mooi om die kennis te hebben maar wij kunnen verder niks mee doen.
Niets Arief Dahoe interactief college werd overstemd door de hoeveelheid vragen van publiek waardoor uiteindelijk geen duidelijkheid kwam welke op effecten/gevaren ingezet moet worden en voor de volgende keer: een wat strakkere inhoudelijke agenda (nou ja, dat is ook lastig voor de eerste keer) Rode draad vasthouden, daarom vragen stellen aan het eind Organisatorisch was dik in orde. Structuur van het collega was onnavolgbaar.
Didactisch moet het verbeteren (sheets full screen i.p.v. gedeeltelijk op het scherm) en niet o.b.v. direct vraagsturing.
Concrete vragen vooraf met voorbereide antwoorden die worden toegelicht. Minder diverse doelgroepen aanwezig zodat er concreter gesproken kan worden.
Bijvoorbeeld alleen Veiligheidsregio en dan nog de keuze operationeel of risicobeheersing.
Meer op basis van praktijk scenarios en vuistregels Structer in de hand hoiden. Scenario’s doorwerken !!!
meer structuur en meer focus, echter vond ik het een leuke bijeenkomst met onverwacht positieve effecten.
structuur, kader een bepaald gebied af waar je het over gaat hebben.
Organisatorisch was het prima. Inhoudelijk moet het echt meer gestructureerd en gefocussed. Nu ging het alle kanten op. Het gaf meer onduidelijkheid en onrust, dan dat het lerend was. Om deze reden zou ik collega's niet aanbevelen om te komen als de meeting herhaald werd. Als het herhaald wordt op inhoudelijk gestructureerde wijze, zou ik de aanbeveling wel doen.
huiswerk vooraf?, regie op het programma/leerstof en regie op het vragen stellen Veel meer structuur, nu ging presentatie alle kanten op. Bij vervolgsessie onderwerp(en) duidelijker formuleren.
geen hak op de tak presentatie via PDF's met enorme blokken tekst...
minder diversiteit in de doelgroep nirt punt 4 Een duidelijk (leer)doel en structuur in de presentatie.
VRAAG 7: VOOR WELKE ORGANISATIE WERK JE?
Havenbedrijf Ingenieursbureau Omgevingsdienst Omgevingsdienst Omgevingsdienst Omgevingsdienst Omgevingsdienst Omgevingsdienst Omgevingsdienst Omgevingsdienst Omgevingsdienst VBV en Defensie Veiligheidsregio Veiligheidsregio
Veiligheidsregio
Veiligheidsregio
Veiligheidsregio Veiligheidsregio Veiligheidsregio Veiligheidsregio Veiligheidsregio Veiligheidsregio Veiligheidsregio Veiligheidsregio Een duidelijk (leer)doel en structuur in de presentatie.
Omgevingsdienst Omgevingsdienst Omgevingsdienst Omgevingsdienst Omgevingsdienst Omgevingsdienst Veiligheidsregio Veiligheidsregio VRAAG 8: WAAR HAAL JIJ OP DIT MOMENT JE KENNIS OVER WATERSTOF VEILIGHEID VANDAAN?
deskundigen uit de industrie en overheden, kennisinstituten. (en ja, ik geef het toe, gewoon google) Heel breed, van eigen projecten tot Internet nvt collega's collega's / normen Uit vergunningprocedures, openbare literatuur, bijeenkomt IPLO, onderzoek wetenschappelijke instellingen (bv. TU Delft), internet, kennis van andere omgevingsdiensten en veiligheidsregio's en natuurlijk ons eigen kennis en ervaring.
Internet, cursussen literatuur/ bedrijven literatuur overal en nergens Eigen ervaring en Kennis centrum Defensie voor explosie en waterstof veiligheid en USA Netwerk, internet diverse bronnen Internet Internet en collega's/ lios Onderzoek, incidenten, COP les- en leerstof binnen de brandweer, internet, hogescholen, onderzoeken, etc...
nieuwsbrieven, VET NW4 Literatuur (peer reviewed artikelen), nieuwsartikelen, handreikingen, praktijkonderzoeken, normen webinars, FABIG, JOIFF, wetenschappelijke literatuur Collega's VRR en DCMR, internet het netwerk Door breed te scannen, Nipv, landelijke vakgroep IBGS Internet, rapporten, artikelen PGS, literatuur en internet Niet Collega's
collega's
DCMR werkgroep / literatuur/ externe partijen (DNV/ TNO) nog niet echt aan de orde geweest maar via collega's of internet Kenniscentrum voor Explosie- en Waterstofveiligheid Sector Milieu&Industrie, PGS, NIPV, Waterstof magazine etc.
VRAAG 9: WAT BETEKENT WATERSTOF VOOR JOU WERK?
Nieuwe ontwikkelingen, nieuwe kansen, nieuwe uitdagingen. En heel veel werk ;-) Een hoofdrol in mijn werk Gevaren vrijkomen waterstof in de industrie en recente ontwikkelingen nieuwbouw waterstoffabrieken nieuwe , relatief onbekende factor heeft toezicht nodig vergunningen Ik geef advies over externe veiligheid.
Hoe veilig toepassen van energietransitie voor externe veiligheid(omgevingsveiligheid) vergunning aanvragen komen er al aan voor allerlei H2-installaties en handelingen en er zijn mijns inziens nog te berkte mogelijkheden en kennis om het goed te regelen.
op dit moment veel, ook ivm ontdekken waar de leemtes (niet liggen) Nog meer aandacht waterstof veiligheid kansen, mogelijkheden, onbekende en ongekende risico's Vooral repressief van belang en in de opleiding Een energiedrager die de potentie heeft om belangrijk te worden, terwijl de (negatieve) eigenschappen en risico's nog niet goed in beeld zijn.
Nieuwe gevaren en risico's voor collega's Evt adviseren bij incidenten van belang binnen de incidentbestrijding denk dat de veiligheidsregio meer moet met de klimaat adaptatie, voor mijn vak is het belangrijk om inzicht te creëren over de verschillende energie stromen welke we nu gaan gebruiken.
Het is een van de onderwerpen waar ik mee bezig ben.
veel aanvragen voor nieuwe activiteiten met H2 op een schaalgrootte en processen die we nu nog niet kennen. Daarnaast H2 toepassingen in omgevingen waar de kennis en kunde ontbreekt.
Onderdeel adviseren (brand)veiligheid tav aanvragen milieuvergunning een van de uitdagingen met nieuwe risico's Vooral hoe we dit vertalen in een herkenbaar en werkbaar handelingsperspectief. We missen nu nog teveel trainingsmogelijkheden om ervaring op te doen onder realistische omstandigheden Momenteel vooral genoemd als energiebron Een QRA-beoordeling uitvoeren.
Geen idee Belangrijk item in de industriële verduurzaming nieuwe ontwikkeling die binnen ons werkgebied steeds grotere rol gaat spelen Hogere NOx emissies tgv H2 stoken.
kan onderdeel zijn van een proces bij bedrijven die ik inspecteer Ik ben brandweervrouw en heb te maken met waterstofontwikkelingen Qua brandveiligheid m.b.t advisering heb ik ermee te maken, maar tevens repressief bij een incident VRAAG 10: OP WELKE WIJZE KAN DE INBRENG VAN DE WETENSCHAP JULLIE NOG VERDER HELPEN?
De ontwikkelingen gaan gewoon door, en best snel. De wetenschap zou kunnen helpen met een paar duidelijke adviezen: Wat is slim om te doen, wat moet je vooral niet doen? En: bij fundamentele kennisvragen kan de wetenschap helpen de antwoorden te vinden Het beste onderscheid krijgen tussen realiteit en onzin.
meer informatie t.a.v. risico's van waterstof (kans van optreden en omvang effecten) en mogelijkheden om de risico's te voorkomen of te beperken kennis blijven uitwisselen inzicht standaardisatie van externe veiligheidsrisico's Bij externe veiligheid kijken wij naar de risico's en effecten van waterstof op de omgeving. Momenteel loopt de wetgeving achter dan gebruik van waterstof in de praktijk . Ik denk dat de wetenschap ons hierbij kan helpen.
Verbeteren en verduidelijken van veiligheidsmaatregelen.
de effecten waarmee je rekening dienst te houden en daarop beleid/ wetgeving op baseren inzicht in milieu en veiligheidseffecten van het gebruik van watrerstof moet op een hoger niveau komen, om het noodzakelijke waterstof structuur mogelijk te maken toetsen vertraagde ontsteking, check op veilige installatie(ontwerp).
Door vooral te luisteren naar mensen als Arief Dahoe kansen, mogelijkheden, onbekende en ongekende risico's M.n. bij het vertalen van de theorie naar de praktijk.
Kennis over waterstof zelf. De gevaren, de gedragingen in een technologische omgeving.
Modellen omzetten naar praktische vuistregels en toetsingskaders Begrip van o.a. lekvermogen en verbrossing in verschillende materialen. Hoe vaak moet je leidingen vervangen?
specifiek praktijkgericht onderzoek naar het gedrag van waterstof Met behulp van de wetenschap hoop ik dat wij uiteindelijk weten welke beheers maatregelen werken bij incidenten Zeer veel. Juiste informatie is goed.
Verspreidingsgedrag en detectie van H2 lekkages/incidenten.
Door gerichte vragen voor te leggen mitigatie opties en bestrijdingsmethoden Door frequenter dit soort sessies met elkaar te organiseren Kaderstellend Hoe om te gaan met de risico's Nog geen idee Interesse in het broeikaseffect van waterstofemissie BBT, waar op de te letten, hoe inspecteer je dit onderzoek naar NOx vorming en onderzoek naar mogelijkheden de NOx emissiete reduceren dat heb ik niet direct voor ogen maar algemeen kennis zou ik denken Toegepaste wetenschap kan ons verder brengen om de juiste maatregelen te nemen en adviseren. Ook om de juiste wetgeving en beleid te kunnen opstellen.
Vast iets qua inzicht/kennis etc VRAAG 11: WAAR HAALT JOUW ORGANISATIE NU DE BENODIGDE KENNIS OVER WATERSTOF VOOR (UITVOEREND PERSONEEL) VAN JULLIE ORGANISATIE VANDAAN?
deskundigen uit de industrie en overheden, kennisinstituten. (en ja, ik geef het toe, gewoon google). Dat is soms best lastig, want over waterstof (en waterstofdragers) is nog weinig heldere wet- en regelgeving te vinden O.a. van mijzelf en de vele contacten met de buitenwacht PGS richtlijnen, vakliteratuur, opleiding en training
interne experts die zich inlezen/op de hoogte blijven onbekend diverse bronnen Wetgeving en eigen ervaring.
niet bekend overal en nergens. We zijn wel bezig met een 6Brzo project VTH nwe energiedragers industrie Overal en nergens er is geen centrale coördinatie netwerk, internet, NIPV Heb ik me niet in verdiept.
Van de medewerkers.
Vele manieren Vnl uit vakpublicaties en bijeenkomsten met collega’s specifiek praktijkgericht onderzoek naar het gedrag van waterstof NW4 VET Voornamelijk NIPV merk ik. Andere publicaties leest men niet.
Voor zover beschikbaar uit PGS-en, maar voor huidige werkveld ontbreekt het daar nog aan. Dan ontbreekt het aan regie op hoe we dan de kennis vergaren en mono en multi door de hele keten afstemmen Zie vraag 7 netwerk, NIPV zie onder vraag 7 Internet, rapporten, artikelen PGS en literatuur, internet geen idee Training, wet & regelgeving, inclusief PGS-documenten geen idee externe partijen / literatuur / internet eigen mensen en Veiligheidsregio denk ik TU Delft, kenniscentrum Explosie- en Waterstofveiligheid, diverse professoren (Arief Dahoe, Cambridge) o.a. landelijke brandweer gerelateerde les- en leerstof VRAAG 12: IN WELKE VORM OPLEIDING WATERSTOFVEILIGHEID AANBIEDEN HEEFT DE VOORKEUR?
1. E-learning;All of the above... afhankelijk van het doel en de behoefte van de deelnemers. Voor mensen die concreet in aanraking gaan komen met waterstof (zoals hulpdiensten) moet er zeker ook een onderdeel praktijk bij zijn.;
O.a. van mijzelf en de vele contacten met de buitenwacht 2. Klassikaal;
2. Klassikaal;
1. E-learning;
2. Klassikaal;
1. E-learning;
2. Klassikaal;
2. Klassikaal;
3. Praktijklessen;
1. E-learning;
4. Maatwerkopleiding;
2. Klassikaal;
3. Praktijklessen;
1. E-learning;
4. Maatwerkopleiding;
3. Praktijklessen;
4. Maatwerkopleiding;
geen voorkeur (vorm volgt functie);
2. Klassikaal;
3. Praktijklessen;
4. Maatwerkopleiding;
1. E-learning;
2. Klassikaal;
3. Praktijklessen;
1. E-learning;
2. Klassikaal;
3. Praktijklessen;
1. E-learning;
3. Praktijklessen;
4. Maatwerkopleiding;
Een goede combinatie van droge basiskennis, praktijkvoorbeelden en lessen, en het bezoeken van toepasssingen;
3. Praktijklessen;
1. E-learning;
2. Klassikaal;
3. Praktijklessen;
3. Praktijklessen;experimenten;
2. Klassikaal;
3. Praktijklessen;
1. E-learning;Voor wie? Ik heb het nu voor adviseurs ingevuld.;
2. Klassikaal;
1. E-learning;
2. Klassikaal;
3. Praktijklessen;
Optie 1 t/m 4 hebben meerwaarde;
3. Praktijklessen;
2. Klassikaal;
1. E-learning;
3. Praktijklessen;
2. Klassikaal;
2. Klassikaal;
1. E-learning;
3. Praktijklessen;
Bovenstaande zijn allen nuttig, afhankelijk van je doelgroep. Praktijklessen zie ik bv vooral voor operationeel personeel bij de brandweer of SodM. Klassikaal meer voor bv beleidsmakers.;
1. E-learning;
2. Klassikaal;
3. Praktijklessen;
2. Klassikaal;
3. Praktijklessen;
4. Maatwerkopleiding;
1. E-learning;
2. Klassikaal;
4. Maatwerkopleiding;
3. Praktijklessen;
4. Maatwerkopleiding;
4. Maatwerkopleiding;
1. E-learning;
1. E-learning;
2. Klassikaal;
3. Praktijklessen;
4. Maatwerkopleiding;
2. Klassikaal;
3. Praktijklessen;
1. E-learning;
4. Maatwerkopleiding;
VRAAG 13: WIE ZOU OPLEIDINGEN OVER WATERSTOF MOETEN VERZORGEN?
Daar heb ik geen voorkeur in (en ik weet niet wie of welke organisatie geschikt is) AICHE heeft een hele waterstof afdeling, daar zit een hoop (technische) kennis Is bij ons niet nodig De voorlichting door dhr. Dahoe is behulpzaam, of mogelijk opleidingsinstituten de diverse diensten gezamenlijk, soms specifieke zaken een dienst zelf iemand met praktijkervaring 1. E-learning;2. Klassikaal;
Geen idee Kennisinstituten bedrijfsleven en deskundige RIVM zou beter en proactiever betrokken kunnen zijn.
Expertise Centra met aantoonbare expertise en kwaliteiten NIPV Iemand met een brandweertechnische insteek.
Verschilt per niveau. De AGS zou landelijk bijgeschoold moeten worden. De manschappen binnen de regio.
LIOS & defensie Bvk Mensen met ervaring uit de 1e hand NIPV of Brandweer Nederland Een kennisdrager, maakt in principe niet uit als de lesstof maar gevalideerd is en werkt in onze praktijk.
NIPV. Informatie van deze partij wordt geaccepteerd.
een onafhankelijke partij Afhankelijk van onderwerp, maar moet wel ter zake kundige zijn. Dhr, Dahoe hoort daar zeker bij (mits kader onderwerp gesteld is) hangt af van doelgroep Nipv samen met vakbekwame instructeurs uit de VR's Technische opleidinginstituten, aangevuld met praktijkmensen. Kennis van inhoud en kennis van lesgeven moet samenkomen.
Iemand met kennis van zaken Iemand met verstand van zaken Organisatie met zowel goede inhoudelijke kennis als onderwijs skills iemand met vakinhoudelijke kennis die goed kan overdragen universiteit / kennisinstituut geen voorkeur De experts (DCMR, Defensie) het kenniscentrum voor Explosie- en Waterstofveiligheid in samenwerking met experts veiligheidsregio's.
Bij voorkeur brandweerdocenten en anders deskundige adviesbureau of opleidingsinstituut met een goed programma en dus anbod qua les/leerstof VRAAG 14: ZIJN ER NOG CONCRETE VRAGEN DIE JE AAN DE WETENSCHAP/ARIEF DAHOE ZOU WILLEN VOORLEGGEN?
Heeft een waterstof-economie uberhaupt zin? (oftewel, geen we met de waterstofhype wel de goede kant uit?) Ja, of hij de ontwikkelingen met waterstof in de luchtvaart (drones, heli's en vliegtuigen; zeppelins even niet) optimistisch of pessimistisch tegemoet ziet.
nee
nee, nu even niet
iemand met praktijkervaring
veiligheidsmaatregelen bij inpandige H2 installaties ter voorkoming van ontsteking, bv natuurlijke ventilatie of inblaaslucht toepassingen van waterstof in diverse dagelijkse gebruik hoe daar mee om te gaan ozondepletie hoe gevaarlijk is waterstof in kleinschalige initiatieven en huishoudens?
Handelingsperspectief voor hulpverleners en een ondersteunende Hulpregeling met hulpdienst waterstof vergelijkbaar met bijv. LPG en LNG Welke incidentscenario's/reactiemechanismen zijn er mogelijk met waterstof en wat zijn de bijbehorende kansen?
Kun je praktische handvatten geven bij explosiegevaar t.g.v. waterstof.
JA.
- wat doet 10, 50, 100, 500 m3 waterstof/ aardgas aan schade in panden. Bouwjaar voor 1950, 1950 - 1970 ed Bvk Mensen met ervaring uit de 1e hand Ja Arief gaf aan dat wij bij een lekkage waarna een explosie optreed wij moeten uitgaan van een 20 keer sterkere explosie. Ik zou willen weten waarop dit gebaseerd is? Ik heb het verhaal van een detonatie bij een grote lekkage nog niet echt helder.
gevaren van druk verlies in een leiding met op menging van waterstof en lucht zijn nog niet helemaal helder.
NIPV. Informatie van deze partij wordt geaccepteerd.
Kijkend naar de detectietijd van verschillende H2-detectoren en de detectietijd van andere procesparameters wat betekent dat bij verschillende systeemdebieten, drukken en lekgroottes dan voor de tijdsduur dat detectie en een ESD plaats kunnen vinden. Mijn vrees is dat de zeer hoge drukken en/of grote debieten (tot 10 kg H2 /sec) tot zeer grote explosies kunnen leiden, omdat er in de tijd van detectie/ingrijpen toch heel veel H2 uitstroomt dat vertraagd kan ontsteken.
Fakkelbranden (lengte en warmtestraling), detectie (gas/brand) hangt af van doelgroep Onder welke omstandigheden kan tijdens een incident een deflagratie overgaan in een detonatie en wat betekent dit voor ons als Brandweer?
Technische opleidinginstituten, aangevuld met praktijkmensen. Kennis van inhoud en kennis van lesgeven moet samenkomen.
Wanneer de volgende bijeenkomst is.
Nee wat je niet weet kan je niet vragen Organisatie met zowel goede inhoudelijke kennis als onderwijs skills nee nee nee Prof. Dr. Arief Dahoe en ja en die stel ik hem persoonlijk.
geen momenteel
From: arief.dahoe@gmail.com <arief.dahoe@gmail.com> Date: Mon, Jan 29, 2024 at 8:11 AM Subject: Re: Follow-up college Waterstof explosies To: <Marco.vandenberg@vr-rr.nl> Cc: <jan.vanstrijen@dcmr.nl> Beste Marco, Dank voor het ontwikkelen en verwerken van de questionnaire.
Het is een heel goede questionnaire. En de responses op de vragen bevatten belangrijke informatie om de kennisdag te verbeteren.
De data voor de herhalingslessen en verdiepingsbijeenkomsten, zoals voorgesteld in jouw email, zijn prima. Wel krijg ik deze week te horen wat het schema van mijn onderwijsverplichtingen in de maand maart zal zijn.
Van de responses op de vragen kan ik alleen de meest recente respons zien. Het zou goed zijn als ik een file (wellicht in pdf formaat) met een kopie van alle responses kon ontvangen.
De responses op vraag 12: "In welke vorm opleiding waterstofveiligheid aanbieden heeft de voorkeur?" zijn precies wat ik had verwacht.
Namelijk:
1. E-learning 18 2. Klassikaal 21 3. Praktijklessen 20 4. Maatwerkopleiding 11 Tijdens mijn college kwamen er twee grote vakgebieden aan bod:
(a) Explosiedynamica (b) Waterstofveiligheid Mijn Module "Explosiedynamics" onderwijs ik klassikaal.
Mijn Module "Principles of Hydrogen Safety" onderwijs ik online in de distancelearning modus. Zie ( http://www.explosionsolutions.org/phs/ ).
Praktijklessen en Maatwerkopleiding gaat via een "Dissertatie Module". Zie Sectie 4.6 op ( http://www.explosionsolutions.org/MScHSE/ ). Waarbij er meerdere begeleiders worden ingezet om een Dissertatie te begeleiden. Bij praktijklessen en maatwerkopleiding is het essentieel dat de kandidaat in het formaat van een Dissertatie opschrijft wat hij allemaal heeft gedaan, geleerd en onderzocht. Zodat hij een zelfgeschreven document kan raadplegen. Wanneer hij dingen na enkele jaren begint te vergeten.
Op een interactieve manier, in reactie op vragen die spontaan werden gesteld door de aanwezigen, behandelde ik specifieke onderwepen uit beide vakgebieden (Explosiedynamica en Waterstofveiligheid).
Dat wordt de "vogelvlucht methode" genoemd. En is bedoeld om mensen een overzicht te geven van grote hoeveelheden informatie terwijl er ook nog kennis wordt overgedragen.
Ik zag dit commentaar van een respondent: "geen hak op de tak presentatie via PDF's met enorme blokken tekst..." Zulke reacties zijn te verwachten bij de "vogelvlucht methode".
En ook: wat de zinsnede "via PDF's met enorme blokken tekst..." betreft.
Die PDF's met enorme blokken tekst waren originele wetenschappelijke publicaties die de basis vormen voor de berekening van veiligheidsafstanden.
Zonder die publicaties bestudeerd te hebben is het niet mogelijk om veiligheidsafstanden correct uit te rekenen middels computerprogramma's en softwarepaketten (SAFETI, RISKNL, etc.) die door de wetgever zijn gestipuleerd.
Wellicht is het goed als je deze email met mijn reactie op de questionnaire responses forward naar de hele groep genodigden van de Kennisdag op 22 december 2023.
Zodat iedereen kan meedenken, meehelpen en meewerken om dit alles beter te maken. Je hebt een grote ontwikkeling in gang gezet. En we zullen iedereen nodig hebben om dit goed voor mekaar te krijgen.
Arief From: Berg, Marco van den <Marco.vandenberg@vr-rr.nl> Date: Sun, Jan 28, 2024 at 9:36 PM Subject: Follow-up college Waterstof explosies To: Arief Dahoe <arief.dahoe@gmail.com> Cc: Jan van Strijen <jan.vanstrijen@dcmr.nl> Arief, Via deze link kan je de antwoorden zien op de vragen die ik aan het publiek heb gesteld. En tevens aan mensen die niet in gegaan waren op de uitnodiging.
De antwoorden laten zien, dat mensen die de bijeenkomst gemist hebben een tweede kans willen.
Tevens wil een groot deel verdieping in een volgende sessie.
Ik stel voor om op vrijdag 8 of vrijdag 15 maart een herhalingsles te houden.
En de verdieping te zoeken in een bijeenkomst op vrijdag 26 april of vrijdag 3 mei.
@Arief Dahoe geef aan welke van de genoemde datums jou voorkeur hebben.
Met vriendelijke groet,
Marco van den Berg
Beleidsmedewerker Gevaarlijke Stoffen Chemisch Adviseur Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond Landelijk informatiepunt Ongevallen Gevaarlijke Stoffen (LIOGS) Kerninstituut van het Crisis Expert Team milieu en drinkwater (CETmd)
M: 06 – 40030391 | marco.vandenberg@vr-rr.nl | www.veiligheidsregio-rr.nl | Postbus 9154, 3007 AD Rotterdam Bezoekadres: Hoogstad 501 | 3131 KX Vlaardingen