WVIP — 05 — Leidraad Inpassing Waterstoftankstations In Bestemmingsplannen
Opening of the document
Leidraad inpassing
waterstoftankstations
bestemmingsplan Waterstof Veiligheid Innovatie Programma (WVIP).
15 september 2021
Waterstof Veiligheid Innovatie Programma (WVIP)
Dit rapport is een product vanuit het Waterstof Veiligheid Innovatie Programma (WVIP). Dit programma wordt gecoördineerd vanuit het H2Platform en is geïnitieerd samen met TKI Gas, industriële partijen, de ministeries van Economische Zaken en Klimaat en Infrastructuur en Waterstaat. Doel van het programma is te zorgen dat er duidelijke regels, voorschriften en handleidingen komen voor het klein- en grootschalig toepassen van waterstof in de samenleving. Momenteel werken er ruim 30 partijen samen waaronder het Instituut Fysieke Veiligheid (IFV), kennisinstituten, het ministerie van Justitie en Veiligheid en vele bedrijven die actief zijn in productie, transport en toepassing van waterstof. Zie voor de volledige lijst aan betrokken partijen en voor het werk van WVIP op https://nlhydrogen.nl/veiligheid.
waterstoftankstations
bestemmingsplan Waterstof Veiligheid Innovatie Programma (WVIP).
15 september 2021
Waterstof Veiligheid Innovatie Programma (WVIP)
Dit rapport is een product vanuit het Waterstof Veiligheid Innovatie Programma (WVIP). Dit programma wordt gecoördineerd vanuit het H2Platform en is geïnitieerd samen met TKI Gas, industriële partijen, de ministeries van Economische Zaken en Klimaat en Infrastructuur en Waterstaat. Doel van het programma is te zorgen dat er duidelijke regels, voorschriften en handleidingen komen voor het klein- en grootschalig toepassen van waterstof in de samenleving. Momenteel werken er ruim 30 partijen samen waaronder het Instituut Fysieke Veiligheid (IFV), kennisinstituten, het ministerie van Justitie en Veiligheid en vele bedrijven die actief zijn in productie, transport en toepassing van waterstof. Zie voor de volledige lijst aan betrokken partijen en voor het werk van WVIP op https://nlhydrogen.nl/veiligheid.
Full text, so the search can find this document · 26 kB of text
2
Waterstof Veiligheid Innovatie Programma (WVIP)
Leidraad inpassing waterstoftankstations
bestemmingsplan Afkortingen .............................................................................................................................................................. 4 1.
2.
Inleiding ........................................................................................................................................................... 5 1.1.
Aanleiding ................................................................................................................................................ 5
1.2.
Leeswijzer ................................................................................................................................................ 5
1.3.
Betrokkenheid veiligheidsregio ................................................................................................................ 6
Huidige regels .................................................................................................................................................. 6 2.1.
Inleiding ................................................................................................................................................... 6
2.2.
Omgevingsvergunning afwijken .............................................................................................................. 6
2.3.
Wijziging bestemmingsplan ..................................................................................................................... 7
2.4.
Goede ruimtelijke ordening ..................................................................................................................... 8 2.4.1.
Inleiding........................................................................................................................................... 8 2.4.2.
Richtafstanden VNG-publicatie Bedrijven en milieuzonering .......................................................... 8 2.4.3.
Uitvoeren QRA .............................................................................................................................. 10
3.
2.5.
Crisis- en herstelwet (Chw)..................................................................................................................... 10
2.6.
Buisleidingen met waterstof .................................................................................................................. 11
Omgevingswet ............................................................................................................................................... 11
3
Waterstof Veiligheid Innovatie Programma (WVIP)
Afkortingen
Lijst van gebruikte afkortingen
Barro Bevb Bevi BRZO Chw GR PR QRA Rarro WVIP WRO Wabo
Besluit algemene regels ruimtelijke ordening
Besluit externe veiligheid buisleidingen Besluit externe veiligheid inrichtingen Besluit risico's zware ongevallen Crisis- en herstelwet Groepsrisico Plaatsgebonden risico Kwantitatieve risicobeoordeling | ENG: Quantative Risk Assessment Regeling algemene regels ruimtelijke ordening Waterstof Veiligheid Innovatie Programma Wet ruimtelijke ordening Wet algemene bepalingen omgevingsrecht
4
Waterstof Veiligheid Innovatie Programma (WVIP)
1.
Inleiding
1.1. Aanleiding
Het Waterstof Veiligheid Innovatie Programma (WVIP) onderzoekt in werkpakket 1 wat nodig is om overal uniformiteit in vergunningverlening mogelijk te maken. Zo bleek dat er bij zowel vergunningverlenende overheden als bij aanvragers van vergunningen grote behoefte is aan handleidingen voor het gebruik van waterstof voor mobiliteit. Dit heeft inmiddels geresulteerd in twee publicaties: de Bestuurlijke handreiking vergunningverlening waterstoftankstations en de Praktische handleiding vergunningproces voor waterstoftankstations.
De Bestuurlijke handreiking vergunningverlening waterstoftankstations is gericht op gemeenten1 die vergunningen moeten afgeven. Het gaat vooral om de omgevingsvergunning milieu. De handreiking gaat vooral over de veiligheidsaspecten van waterstoftankstations. De ‘Praktische handleiding vergunningproces voor waterstoftankstations’ is primair gericht op initiatiefnemers van waterstoftankstations, maar bevat ook informatie die geschikt is voor gemeenten, provincies, omgevingsdiensten en veiligheidsregio’s. De handleiding richt zich op het proces om de benodigde vergunningen te krijgen. Het gaat om de omgevingsvergunning milieu, bouwen en afwijken bestemmingsplan.
Deze leidraad is een aanvulling op de hiervoor genoemde publicaties. Deze leidraad wordt opgesteld om kennis en praktijkervaring rondom het inpassen van waterstoftankstations in bestemmingsplannen op een rij te zetten. In veel van de huidige bestemmingsplannen is geen rekening gehouden met een waterstoftankstation en zijn deze niet toegestaan.
De informatie in deze leidraad kan helpen om het proces van inpassen van een waterstoftankstation in het bestemmingsplan (en omgevingsplan) te vergemakkelijken en versnellen. Deze leidraad geeft uitleg over huidige wet- en regelgeving bij bestemmingsplannen en specifiek voor het onderdeel milieuzonering. En gaat ook in op de wijzigingen onder de Omgevingswet. Deze leidraad gaat niet in op het proces omdat dit al onderdeel is van de bestaande publicaties. Er is enige overlap met de bestaande publicaties, maar dit is nodig om het document zelfstandig leesbaar te laten zijn.
Deze leidraad is zowel bedoeld voor gemeenten, provincies, omgevingsdiensten en veiligheidsregio’s die zich bezighouden met planvorming, ruimtelijke ontwikkeling en milieuadvisering als voor initiatiefnemers die waterstoftankstations willen realiseren.
1.2. Leeswijzer
Hoofdstuk 2 beschrijft de huidige regels voor inpassen van een waterstoftankstation. Het gaat om de beoordeling van een goede ruimtelijke ordening en de rol van de VNG-brochure hierbij. Ook wordt ingegaan op de Crisis- en herstelwet en de inpassing van buisleidingen voor waterstof in het bestemmingsplan. Hoofdstuk 3 omschrijft de verschillen onder de Omgevingswet.
1
Omgevingsdiensten adviseren de gemeente of zijn gemandateerd voor afhandelen van vergunningen.
5
Waterstof Veiligheid Innovatie Programma (WVIP)
1.3. Betrokkenheid veiligheidsregio
De veiligheidsregio moet voor bepaalde activiteiten wettelijk om advies worden gevraagd, maar heeft op grond van de Wet veiligheidsregio ook de mogelijkheid om ongevraagd advies te geven. De veiligheidsregio heeft een wettelijke adviesrol als het gaat om Bevi-inrichtingen. Een waterstoftankstation is geen Bevi-inrichting, maar bij een initiatief voor een waterstoftankstation is het van belang om de veiligheidsregio en de brandweer vanaf het begin te betrekken. Het gaat dan om de aspecten veiligheid, bereikbaarheid en bestrijdbaarheid. Zij kunnen meedenken bij inpassing in de omgeving, treffen van maatregelen ter beperking van effecten en verhoging van de veiligheid.
Belangrijk is ook dat beiden op de hoogte worden gesteld van de exacte exploitatietermijn. De veiligheidsregio kan toetsen of wordt voldaan aan eisen voor wat betreft bereikbaarheid en bestrijdbaarheid. De veiligheidsregio kan zich dan ook voorbereiden op eventuele calamiteiten.
2.
Huidige regels
2.1. Inleiding
In de meeste gemeenten is op dit moment in het bestemmingsplan geen rekening gehouden met waterstoftankstations en lokale productie van waterstof. Vaak past een waterstoftankstation dan ook niet binnen het bestemmingsplan. Er zijn twee mogelijke routes om een waterstoftankstation alsnog mogelijk te maken:
• met een omgevingsvergunning voor handelen in strijd met het bestemmingsplan (zie § 2.2);
• via een wijziging van het bestemmingsplan (zie § 2.3).
In beide gevallen moet er sprake zijn van een goede ruimtelijke ordening (zie § 2.4). De initiatiefnemer levert hiervoor de benodigde informatie. De gemeente beoordeelt of het waterstoftankstation op een bepaalde locatie kan worden toegestaan. Hiervoor gebruikt het bevoegd gezag onder andere de richtafstanden in de Handreiking Bedrijven en milieuzonering (VNG, 2009).2 Ook wordt aangesloten bij de normen in het Besluit externe veiligheid inrichtingen (Bevi).
Let op: als een bestemmingsplan een tankstation toestaat waarbij niet specifiek aangegeven is wat voor tankstation, kan het zijn dat het niet in strijd is met het bestemmingsplan.
2.2. Omgevingsvergunning afwijken
Het realiseren van een nieuw waterstoftankstation op een nieuwe locatie past vaak niet binnen het geldende bestemmingsplan. Dit geldt ook voor het uitbreiden van een bestaand tankstation met het tanken van waterstof. De gemeente kan met een omgevingsvergunning toestemming geven voor het handelen in strijd met het bestemmingsplan (hierna: omgevingsvergunning afwijken).
Met een omgevingsvergunning afwijken wordt niet de bestemming gewijzigd, maar wordt afwijken toegestaan. Indien het tankstation later wordt gewijzigd, kan het zijn dat opnieuw een omgevingsvergunning afwijken nodig is.
Deze VNG-handreiking is deels verouderd. Echter de systematiek uit de huidige publicatie is opgenomen in veel bestemmingsplannen. Zolang die bestemmingsplannen van kracht zijn wordt de huidige systematiek toegepast. Gedurende die tijd houdt de huidige publicatie haar waarde, als achtergronddocument bij de in de bestemmingsplannen opgenomen systematiek. De 'VNG-handreiking Milieuzonering nieuwe stijl’ is voor toepassing van milieuzonering in bestemmingsplannen met verbrede reikwijdte en gebaseerd op de werkwijze en de geest van de Omgevingswet.
2
6
Waterstof Veiligheid Innovatie Programma (WVIP)
De Wabo maakt onderscheid in binnenplans afwijken en buitenplans afwijken. Binnenplans betekent dat er in het bestemmingsplan een mogelijkheid staat om onder voorwaarden met een omgevingsvergunning af te wijken. De initiatiefnemer moet dan aantonen dat aan deze voorwaarden wordt voldaan. Buitenplans betekent dat er geen mogelijkheid in het bestemmingsplan staat. De initiatiefnemer moet dan met een goede ruimtelijke onderbouwing aantonen dat er sprake is van een goede ruimtelijke ordening.
Voorbeeld binnenplanse afwijking In het bestemmingsplan staat: Met een omgevingsvergunning kan worden afgeweken voor tankstations met innovatieve brandstoffen voor voertuigen, mits deze op het gebied van (externe) veiligheid geen belemmering vormen voor de toegestane andere functies.
Voor een binnenplanse afwijking3 geldt de reguliere procedure4 met een proceduretermijn van 8 weken. Voor een buitenplanse afwijking5 geldt de uitgebreide procedure6 met een proceduretermijn van 6 maanden.
De initiatiefnemer kan ook verzoeken om een tijdelijke omgevingsvergunning voor afwijken van het bestemmingsplan. Tijdelijk afwijken kan voor een periode van maximaal 10 jaar. Deze mogelijkheid is geregeld in bijlage II artikel 4 lid 11 van het Besluit omgevingsrecht. Hiervoor geldt de reguliere procedure
2.3. Wijziging bestemmingsplan
Als het waterstoftankstation niet in het geldende bestemmingsplan past, is het ook mogelijk om de gemeente te vragen of zij bereid is het bestemmingsplan te herzien. Hiervoor kan een principeverzoek worden ingediend. Het wijzigen van een bestemmingsplan valt onder de Wet ruimtelijke ordening (Wro). Een bestemmingsplanwijziging geeft meer flexibiliteit en is meer toekomstgericht omdat de bestemming permanent wordt gewijzigd.
De procedure voor een wijziging van een bestemmingsplan kan al in gang worden gezet voordat de bouwplannen definitief worden gemaakt. De kosten voor een wijziging van het bestemmingsplan zijn vaak hoger dan afwijken met een omgevingsvergunning. Dit vanwege de leges en omdat ook een bestemmingsplan met verbeelding (plankaart), regels en een toelichting moet worden opgesteld. Dit kost meer tijd dan alleen het opstellen van een ruimtelijke onderbouwing. Een bestemmingsplanprocedure bestaat - in de meest uitgebreide vorm - uit de volgende stappen:
principeverzoek, voorontwerpbestemmingsplan, inspraak en overleg, ontwerpbestemmingsplan, zienswijzen, vastgesteld bestemmingsplan, beroep en voorlopige voorziening, onherroepelijk bestemmingsplan.
In sommige gevallen kan de mogelijkheid bestaan om mee te liften met een integrale herziening van een bestemmingsplan. De ruimtelijke onderbouwing kan eenvoudiger zijn, maar de doorlooptijd zal in veel gevallen veel langer zijn, vanwege bezwaar- en beroepsprocedures. Voordeel is dat de kosten lager zijn en mogelijk zullen ook de legeskosten vanuit de gemeente op andere grondslag worden bepaald.
Wabo, artikel 2.12, lid 1 onder a onder 1°
Reguliere procedure van afdeling 4.1 Algemene Wet bestuursrecht: besluit, bezwaar, beroep 5 Wabo, artikel 2.12, lid 1 onder a onder 3° 6 Uitgebreide procedure van afdeling 3.4 Algemene Wet bestuursrecht: ontwerpbesluit, zienswijzen, definitief besluit, beroep, hoger beroep 3 4
7
Waterstof Veiligheid Innovatie Programma (WVIP)
2.4. Goede ruimtelijke ordening
2.4.1.
Inleiding
Goede ruimtelijke ordening betekent dat het waterstoftankstation geen onaanvaardbare gevolgen mag hebben voor het woon- en leefklimaat. De initiatiefnemer zal moeten aantonen dat het waterstoftankstation goed past op de locatie en geen overlast, waaronder veiligheid en gezondheid, geeft voor de omgeving. Belangrijk is dat de initiatiefnemer duidelijk de omvang van het project voor ogen heeft omdat dit bepalend is voor de gevolgen voor de omgeving. En daarmee of een locatie passend is. Hierbij wordt gebruik gemaakt van wettelijke normen (afstanden) en van richtafstanden.
Er zijn geen wettelijke normen voor waterstoftankstations. De normen in het Besluit externe veiligheid inrichtingen (Bevi) gelden niet voor waterstoftankstations. In de praktijk wordt voor waterstoftankstations wel aangesloten bij de systematiek in het Bevi door het uitvoeren van een QRA. Richtafstanden staan in de VNG-publicatie Bedrijven en milieuzonering, editie 2009.
Interne en externe veiligheidsafstanden In het bestemmingsplan gaat het om externe veiligheidsafstanden: afstanden vanaf de perceelgrens of vanaf verschillende onderdelen van het waterstoftankstation tot gevoelige objecten. Interne afstanden zijn afstanden tussen verschillende onderdelen van het waterstoftankstation binnen de grenzen van de locatie en van de verschillende onderdelen van de perceelsgrens. Deze interne afstanden staan in PGS 35.
In de planregels van het bestemmingsplan kunnen eventuele maatregelen worden verankerd. Denk hierbij aan de oriëntatie van een gebouw, breedte en aantal van de vluchtwegen en de aanwezigheid van bluswatervoorzieningen.
2.4.2.
Richtafstanden VNG-publicatie Bedrijven en milieuzonering
Voor de afstemming tussen milieugevoelige en milieuhinderlijke functies, wordt gebruik gemaakt van de VNG-publicatie Bedrijven en milieuzonering, editie 2009 (hierna: VNG-publicatie). Het gebruik van deze publicatie is niet wettelijk voorgeschreven, maar wordt op basis van jurisprudentie beschouwd als een publicatie waarvan alleen gemotiveerd mag worden afgeweken.
In deze publicatie staat een lijst met de meest voorkomende bedrijven en bedrijfsactiviteiten. Voor elke bedrijfsactiviteit staan er richtafstanden voor geluid, geur, gevaar en stof. De richtafstanden gelden tot woningen. De grootste richtafstand bepaalt in welke milieucategorie een bedrijf valt. De richtafstanden gelden voor het omgevingstype ‘rustige woonwijk’. Voor het omgevingstype ‘gemengd gebied’ mogen de richtafstanden met één afstandsstap worden verlaagd. Dit mag niet voor het aspect gevaar. Een gemengd gebied is een gebied dat gezien een diversiteit aan functies of ligging nabij drukke wegen al een hogere milieubelasting kent.
Voor externe veiligheid kan niet zonder meer van de afstanden uit de VNG-publicatie worden uitgegaan. Dit omdat er vaak wettelijke normen gelden, zoals de normen in het Bevi. Er is een nadere beoordeling nodig. Voor deze beoordeling is door de VNG de handreiking ‘Naar een veilige bestemming’ opgesteld (deels verouderd). Deze gaat in op de verankering van externe veiligheid in ruimtelijke plannen.
8
Waterstof Veiligheid Innovatie Programma (WVIP)
Waterstoftankstation
De VNG-publicatie bevat richtafstanden voor tankstations, maar niet voor het tanken van waterstof.
De richtafstanden voor tankstations staan in onderstaande tabel.
30
30
30
200
50
10
categorie
0
0
0
gevaar
30
30
30
geluid
Benzineservicestations met LPG > 1000 m3/jr
Benzineservicestations met LPG < 1000 m3/jr Benzineservicestations zonder LPG
stof
SBI 2008
473-1
473-2
473-3
geur
Richtafstanden VNG-publicatie voor rustige woonwijk
4.1
3.1
2
Waterstoftankstations zijn niet genoemd in de VNG-publicatie. Voor de aspecten geur, stof en geluid kan de gemeente aansluiten bij de richtafstanden voor benzinetankstations. Voor gevaar is een aanvullende onderbouwing nodig voor een veilige afstand. Hiervoor zijn er de volgende mogelijkheden:
a. Aansluiten bij de richtafstand van 200 meter voor LPG-tankstations.
b. Het uitvoeren van een kwantitatieve risicoanalyse (QRA, (zie § 2.4.3).
c. Aansluiten bij de richtafstanden van 30 en 35 voor het plaatsgebonden risico en 55 meter voor het brandaandachtsgebied in het Besluit kwaliteit leefomgeving (zie § 3.3). Op basis van deze richtafstanden voor het plaatsgebonden risico kan een waterstoftankstation worden ingedeeld in categorie 3.1.
Lokale productie waterstof De VNG-publicatie bevat richtafstanden voor de vervaardiging van industriële gassen (zie onderstaande tabel).
geluid
gevaar
categorie
Vervaardiging van industriële gassen:
1- luchtscheidingsinstallatie v.c. >= 10 t/d lucht 2- overige gassenfabrieken, niet explosief 3- overige gassenfabrieken, explosief
stof
SBI 2008
2011
geur
Richtafstanden VNG-publicatie voor rustige woonwijk
10
100
100
0
0
0
700
500
500
100
100
300
5.2
5.1
5.1
Deze richtafstanden passen niet bij kleinschalige lokale productie van waterstof bij een tankstation.
Er zijn geen andere activiteiten genoemd die passen bij lokale productie. Dat betekent dat het bevoegd gezag een eigen afweging moet maken voor de afstanden tot gevoelige objecten. Voor de veiligheidsafstand kan worden aangesloten bij de systematiek van het Bevi (zie 2.4.3).
Bij het opwekken van waterstof door elektrolyse vervallen de scenario’s die de aanvoer vanuit een trailer of een buisleiding beschrijven. De elektrolyse zelf is een continue procesinstallatie met een geringe inhoud van waterstof. Het extern veiligheidsrisico veroorzaakt door elektrolyse-installatie zal dan kleiner zijn dan met aanvoer via een trailer7.
7
Uit Risicoanalyse / LNG/H2-tankstation, Greenpoint Sliedrecht door Aviv, d.d. 30 maart 2020 9
Waterstof Veiligheid Innovatie Programma (WVIP)
2.4.3.
Uitvoeren QRA
Het Besluit externe veiligheid inrichtingen (Bevi) is niet van toepassing op een waterstoftankstation.
Het is ook niet van toepassing op lokale productie van waterstof, tenzij sprake is van een Besluit risico's zware ongevallen (Brzo)-bedrijf (zie de Leidraad lokale productie). Voor de meeste waterstoftankstations die in Nederland inmiddels zijn gebouwd, is echter voor de beoordeling van de externe veiligheid wel aangesloten bij de Bevi-systematiek, door het uitvoeren van een kwantitatieve risicoanalyse (hierna: QRA). De QRA is een middel om de risico’s inzichtelijk te maken. Het uitvoeren van een QRA wordt gedaan volgens de systematiek zoals die wordt voorgeschreven in de Handleiding Risicoberekeningen van het Besluit externe veiligheid inrichtingen.
In de QRA wordt getoetst aan de normen in het Bevi. In het Bevi staan normen voor het plaatsgebonden risico (PR) en voor het groepsrisico (GR). Het PR is de kans per jaar dat een persoon op een bepaalde plaats overlijdt als rechtstreeks gevolg van een ongeval met gevaarlijke stoffen, als hij onafgebroken en onbeschermd op die plaats zou verblijven. Het GR drukt de kans per jaar uit dat een groep mensen van minimaal een bepaalde omvang overlijdt als rechtstreeks gevolg van een ongeval met gevaarlijke stoffen.
Voor het PR geldt een grenswaarde van 10-6 per jaar voor kwetsbare objecten en een richtwaarde voor beperkt kwetsbare objecten. Binnen deze risicocontouren mogen geen nieuwe kwetsbare objecten komen of bestaande kwetsbare objecten aanwezig zijn. Beperkt kwetsbare objecten zijn alleen met een zwaarwegende onderbouwing toegestaan.
Voor het GR geeft het Bevi een oriëntatiewaarde en een verantwoordingsplicht. Als door de nieuwvestiging van een Bevi-inrichting er meer dan 10 personen binnen het invloedsgebied komen, moet het groepsrisico worden berekend. Het GR wordt berekend met behulp van een QRA. In de ruimtelijke onderbouwing moet worden onderbouwd waarom het groepsrisico acceptabel is.
2.5. Crisis- en herstelwet (Chw)
De aanleg en uitbreiding van een waterstoftankstation en installaties voor kleinschalige productie van waterstof zijn activiteiten die zijn genoemd in bijlage I van de Crisis- en herstelwet (CHW). Als activiteiten zijn genoemd in bijlage I kan dit de vergunningverlening voor die activiteiten vereenvoudigen en versnellen. Deze versnelling gaat vooral over de beroepsfase: de termijnen voor de rechter zijn korter.
In bijlage I, categorie 11. Duurzame mobiliteit zijn de volgende activiteiten genoemd:
• •
11.2. aanleg en uitbreiding van tankstations met installaties voor het afleveren van waterstof aan voertuigen voor goederen en personentransport;
11.3. aanleg en uitbreiding van tankstations met installaties voor kleinschalige productie van waterstof bijvoorbeeld via elektrolyse of steamreforming en het afleveren van de waterstof aan voertuigen voor goederen- en personen transport.
Zie voor meer informatie:
https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/omgevingswet/crisis-en-herstelwet
10
Waterstof Veiligheid Innovatie Programma (WVIP)
2.6. Buisleidingen met waterstof
Het Besluit externe veiligheid buisleidingen (Bevb) regelt de taken en verantwoordelijkheden van de leidingexploitant en de gemeenten. In de Regeling externe veiligheid (Revb) buisleidingen staat voor welke buisleidingen het Bevb geldt (artikel 2 Revb). Het gaat om transportleidingen voor waterstof met een druk hoger dan 1.600 KPa en een diameter vanaf 50 mm. Bij het vastleggen van dergelijke transportleidingen in het bestemmingsplan, moet de gemeente zich houden aan de eisen in Bevb.
Het Bevb geeft de eisen en veiligheidsafstanden voor buisleidingen ten opzichte van (beperkt) kwetsbare objecten. Bij aanleg van een buisleiding voor transport van waterstof naar een waterstoftankstation moet getoetst worden aan de veiligheidsafstand van het plaatsgebonden risico en de hoogte van het groepsrisico. De gemeente moet rond buisleidingen ook een strook van 5 meter vrijhouden van bebouwing.
Voor transportleidingen voor waterstof met een druk lager dan 1.600 KPa en een diameter kleiner dan 50 mm geldt niet het Bevb. Voor de aanleg van dergelijke leidingen is ook geen omgevingsvergunning bouwen en afwijken nodig. Ondergrondse buis- en leidingstelsels zijn vrijgesteld met uitzondering van de buisleidingen die vallen onder het Bevb. Dit staat in bijlage 2, artikel 2, lid 18 onder d van het Besluit omgevingsrecht. Voor dergelijke leidingen zouden wel eisen in het bestemmingsplan kunnen staan. De gemeente kan ook een Algemene verordening ondergrondse infrastructuren (AVOI) hebben, met eisen voor aanleg van leidingen in openbare gronden.
Meer informatie is te vinden in het Handboek buisleiding in bestemmingsplannen, Handreiking voor opstellers bestemmingsplannen (geactualiseerde versie 2016).
In het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) en de bijbehorende regeling (Rarro) staat ook een verplichting voor gemeenten om in bestemmingsplannen stroken vrij te houden voor buisleidingen. Dit geldt voor de voorkeurstracés voor buisleidingen van nationaal belang. Deze zijn aangewezen in paragraaf 4 van het Rarro. Vooralsnog zal dit voor lokale aansluiting niet van toepassing zijn.
3.
Omgevingswet
Onder de Omgevingswet wordt het bestemmingsplan vervangen door het omgevingsplan8. Het omgevingsplan regelt een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Bij het opstellen van het omgevingsplan is externe veiligheid één van de te beoordelen aspecten. Het verschil met de huidige regels is dat er voor waterstoftankstations vaste afstanden zijn voor het plaatsgebonden risico (PR 10-6) en voor het brandaandachtsgebied. Aan deze vaste afstanden moet de gemeente toetsen bij het inpassen van het tankstation in het omgevingsplan en bij een aanvraag omgevingsvergunning milieubelastende activiteit. Zie voor meer informatie over de regels onder de Omgevingswet, de handreiking ‘Waterstoftankstations en de Omgevingswet’.
8
Ook een deel van de regels uit de Algemene Plaatselijke Verordening komen uiteindelijk in het Omgevingsplan 11
Waterstof Veiligheid Innovatie Programma (WVIP)
Leidraad inpassing waterstoftankstations
bestemmingsplan Afkortingen .............................................................................................................................................................. 4 1.
2.
Inleiding ........................................................................................................................................................... 5 1.1.
Aanleiding ................................................................................................................................................ 5
1.2.
Leeswijzer ................................................................................................................................................ 5
1.3.
Betrokkenheid veiligheidsregio ................................................................................................................ 6
Huidige regels .................................................................................................................................................. 6 2.1.
Inleiding ................................................................................................................................................... 6
2.2.
Omgevingsvergunning afwijken .............................................................................................................. 6
2.3.
Wijziging bestemmingsplan ..................................................................................................................... 7
2.4.
Goede ruimtelijke ordening ..................................................................................................................... 8 2.4.1.
Inleiding........................................................................................................................................... 8 2.4.2.
Richtafstanden VNG-publicatie Bedrijven en milieuzonering .......................................................... 8 2.4.3.
Uitvoeren QRA .............................................................................................................................. 10
3.
2.5.
Crisis- en herstelwet (Chw)..................................................................................................................... 10
2.6.
Buisleidingen met waterstof .................................................................................................................. 11
Omgevingswet ............................................................................................................................................... 11
3
Waterstof Veiligheid Innovatie Programma (WVIP)
Afkortingen
Lijst van gebruikte afkortingen
Barro Bevb Bevi BRZO Chw GR PR QRA Rarro WVIP WRO Wabo
Besluit algemene regels ruimtelijke ordening
Besluit externe veiligheid buisleidingen Besluit externe veiligheid inrichtingen Besluit risico's zware ongevallen Crisis- en herstelwet Groepsrisico Plaatsgebonden risico Kwantitatieve risicobeoordeling | ENG: Quantative Risk Assessment Regeling algemene regels ruimtelijke ordening Waterstof Veiligheid Innovatie Programma Wet ruimtelijke ordening Wet algemene bepalingen omgevingsrecht
4
Waterstof Veiligheid Innovatie Programma (WVIP)
1.
Inleiding
1.1. Aanleiding
Het Waterstof Veiligheid Innovatie Programma (WVIP) onderzoekt in werkpakket 1 wat nodig is om overal uniformiteit in vergunningverlening mogelijk te maken. Zo bleek dat er bij zowel vergunningverlenende overheden als bij aanvragers van vergunningen grote behoefte is aan handleidingen voor het gebruik van waterstof voor mobiliteit. Dit heeft inmiddels geresulteerd in twee publicaties: de Bestuurlijke handreiking vergunningverlening waterstoftankstations en de Praktische handleiding vergunningproces voor waterstoftankstations.
De Bestuurlijke handreiking vergunningverlening waterstoftankstations is gericht op gemeenten1 die vergunningen moeten afgeven. Het gaat vooral om de omgevingsvergunning milieu. De handreiking gaat vooral over de veiligheidsaspecten van waterstoftankstations. De ‘Praktische handleiding vergunningproces voor waterstoftankstations’ is primair gericht op initiatiefnemers van waterstoftankstations, maar bevat ook informatie die geschikt is voor gemeenten, provincies, omgevingsdiensten en veiligheidsregio’s. De handleiding richt zich op het proces om de benodigde vergunningen te krijgen. Het gaat om de omgevingsvergunning milieu, bouwen en afwijken bestemmingsplan.
Deze leidraad is een aanvulling op de hiervoor genoemde publicaties. Deze leidraad wordt opgesteld om kennis en praktijkervaring rondom het inpassen van waterstoftankstations in bestemmingsplannen op een rij te zetten. In veel van de huidige bestemmingsplannen is geen rekening gehouden met een waterstoftankstation en zijn deze niet toegestaan.
De informatie in deze leidraad kan helpen om het proces van inpassen van een waterstoftankstation in het bestemmingsplan (en omgevingsplan) te vergemakkelijken en versnellen. Deze leidraad geeft uitleg over huidige wet- en regelgeving bij bestemmingsplannen en specifiek voor het onderdeel milieuzonering. En gaat ook in op de wijzigingen onder de Omgevingswet. Deze leidraad gaat niet in op het proces omdat dit al onderdeel is van de bestaande publicaties. Er is enige overlap met de bestaande publicaties, maar dit is nodig om het document zelfstandig leesbaar te laten zijn.
Deze leidraad is zowel bedoeld voor gemeenten, provincies, omgevingsdiensten en veiligheidsregio’s die zich bezighouden met planvorming, ruimtelijke ontwikkeling en milieuadvisering als voor initiatiefnemers die waterstoftankstations willen realiseren.
1.2. Leeswijzer
Hoofdstuk 2 beschrijft de huidige regels voor inpassen van een waterstoftankstation. Het gaat om de beoordeling van een goede ruimtelijke ordening en de rol van de VNG-brochure hierbij. Ook wordt ingegaan op de Crisis- en herstelwet en de inpassing van buisleidingen voor waterstof in het bestemmingsplan. Hoofdstuk 3 omschrijft de verschillen onder de Omgevingswet.
1
Omgevingsdiensten adviseren de gemeente of zijn gemandateerd voor afhandelen van vergunningen.
5
Waterstof Veiligheid Innovatie Programma (WVIP)
1.3. Betrokkenheid veiligheidsregio
De veiligheidsregio moet voor bepaalde activiteiten wettelijk om advies worden gevraagd, maar heeft op grond van de Wet veiligheidsregio ook de mogelijkheid om ongevraagd advies te geven. De veiligheidsregio heeft een wettelijke adviesrol als het gaat om Bevi-inrichtingen. Een waterstoftankstation is geen Bevi-inrichting, maar bij een initiatief voor een waterstoftankstation is het van belang om de veiligheidsregio en de brandweer vanaf het begin te betrekken. Het gaat dan om de aspecten veiligheid, bereikbaarheid en bestrijdbaarheid. Zij kunnen meedenken bij inpassing in de omgeving, treffen van maatregelen ter beperking van effecten en verhoging van de veiligheid.
Belangrijk is ook dat beiden op de hoogte worden gesteld van de exacte exploitatietermijn. De veiligheidsregio kan toetsen of wordt voldaan aan eisen voor wat betreft bereikbaarheid en bestrijdbaarheid. De veiligheidsregio kan zich dan ook voorbereiden op eventuele calamiteiten.
2.
Huidige regels
2.1. Inleiding
In de meeste gemeenten is op dit moment in het bestemmingsplan geen rekening gehouden met waterstoftankstations en lokale productie van waterstof. Vaak past een waterstoftankstation dan ook niet binnen het bestemmingsplan. Er zijn twee mogelijke routes om een waterstoftankstation alsnog mogelijk te maken:
• met een omgevingsvergunning voor handelen in strijd met het bestemmingsplan (zie § 2.2);
• via een wijziging van het bestemmingsplan (zie § 2.3).
In beide gevallen moet er sprake zijn van een goede ruimtelijke ordening (zie § 2.4). De initiatiefnemer levert hiervoor de benodigde informatie. De gemeente beoordeelt of het waterstoftankstation op een bepaalde locatie kan worden toegestaan. Hiervoor gebruikt het bevoegd gezag onder andere de richtafstanden in de Handreiking Bedrijven en milieuzonering (VNG, 2009).2 Ook wordt aangesloten bij de normen in het Besluit externe veiligheid inrichtingen (Bevi).
Let op: als een bestemmingsplan een tankstation toestaat waarbij niet specifiek aangegeven is wat voor tankstation, kan het zijn dat het niet in strijd is met het bestemmingsplan.
2.2. Omgevingsvergunning afwijken
Het realiseren van een nieuw waterstoftankstation op een nieuwe locatie past vaak niet binnen het geldende bestemmingsplan. Dit geldt ook voor het uitbreiden van een bestaand tankstation met het tanken van waterstof. De gemeente kan met een omgevingsvergunning toestemming geven voor het handelen in strijd met het bestemmingsplan (hierna: omgevingsvergunning afwijken).
Met een omgevingsvergunning afwijken wordt niet de bestemming gewijzigd, maar wordt afwijken toegestaan. Indien het tankstation later wordt gewijzigd, kan het zijn dat opnieuw een omgevingsvergunning afwijken nodig is.
Deze VNG-handreiking is deels verouderd. Echter de systematiek uit de huidige publicatie is opgenomen in veel bestemmingsplannen. Zolang die bestemmingsplannen van kracht zijn wordt de huidige systematiek toegepast. Gedurende die tijd houdt de huidige publicatie haar waarde, als achtergronddocument bij de in de bestemmingsplannen opgenomen systematiek. De 'VNG-handreiking Milieuzonering nieuwe stijl’ is voor toepassing van milieuzonering in bestemmingsplannen met verbrede reikwijdte en gebaseerd op de werkwijze en de geest van de Omgevingswet.
2
6
Waterstof Veiligheid Innovatie Programma (WVIP)
De Wabo maakt onderscheid in binnenplans afwijken en buitenplans afwijken. Binnenplans betekent dat er in het bestemmingsplan een mogelijkheid staat om onder voorwaarden met een omgevingsvergunning af te wijken. De initiatiefnemer moet dan aantonen dat aan deze voorwaarden wordt voldaan. Buitenplans betekent dat er geen mogelijkheid in het bestemmingsplan staat. De initiatiefnemer moet dan met een goede ruimtelijke onderbouwing aantonen dat er sprake is van een goede ruimtelijke ordening.
Voorbeeld binnenplanse afwijking In het bestemmingsplan staat: Met een omgevingsvergunning kan worden afgeweken voor tankstations met innovatieve brandstoffen voor voertuigen, mits deze op het gebied van (externe) veiligheid geen belemmering vormen voor de toegestane andere functies.
Voor een binnenplanse afwijking3 geldt de reguliere procedure4 met een proceduretermijn van 8 weken. Voor een buitenplanse afwijking5 geldt de uitgebreide procedure6 met een proceduretermijn van 6 maanden.
De initiatiefnemer kan ook verzoeken om een tijdelijke omgevingsvergunning voor afwijken van het bestemmingsplan. Tijdelijk afwijken kan voor een periode van maximaal 10 jaar. Deze mogelijkheid is geregeld in bijlage II artikel 4 lid 11 van het Besluit omgevingsrecht. Hiervoor geldt de reguliere procedure
2.3. Wijziging bestemmingsplan
Als het waterstoftankstation niet in het geldende bestemmingsplan past, is het ook mogelijk om de gemeente te vragen of zij bereid is het bestemmingsplan te herzien. Hiervoor kan een principeverzoek worden ingediend. Het wijzigen van een bestemmingsplan valt onder de Wet ruimtelijke ordening (Wro). Een bestemmingsplanwijziging geeft meer flexibiliteit en is meer toekomstgericht omdat de bestemming permanent wordt gewijzigd.
De procedure voor een wijziging van een bestemmingsplan kan al in gang worden gezet voordat de bouwplannen definitief worden gemaakt. De kosten voor een wijziging van het bestemmingsplan zijn vaak hoger dan afwijken met een omgevingsvergunning. Dit vanwege de leges en omdat ook een bestemmingsplan met verbeelding (plankaart), regels en een toelichting moet worden opgesteld. Dit kost meer tijd dan alleen het opstellen van een ruimtelijke onderbouwing. Een bestemmingsplanprocedure bestaat - in de meest uitgebreide vorm - uit de volgende stappen:
principeverzoek, voorontwerpbestemmingsplan, inspraak en overleg, ontwerpbestemmingsplan, zienswijzen, vastgesteld bestemmingsplan, beroep en voorlopige voorziening, onherroepelijk bestemmingsplan.
In sommige gevallen kan de mogelijkheid bestaan om mee te liften met een integrale herziening van een bestemmingsplan. De ruimtelijke onderbouwing kan eenvoudiger zijn, maar de doorlooptijd zal in veel gevallen veel langer zijn, vanwege bezwaar- en beroepsprocedures. Voordeel is dat de kosten lager zijn en mogelijk zullen ook de legeskosten vanuit de gemeente op andere grondslag worden bepaald.
Wabo, artikel 2.12, lid 1 onder a onder 1°
Reguliere procedure van afdeling 4.1 Algemene Wet bestuursrecht: besluit, bezwaar, beroep 5 Wabo, artikel 2.12, lid 1 onder a onder 3° 6 Uitgebreide procedure van afdeling 3.4 Algemene Wet bestuursrecht: ontwerpbesluit, zienswijzen, definitief besluit, beroep, hoger beroep 3 4
7
Waterstof Veiligheid Innovatie Programma (WVIP)
2.4. Goede ruimtelijke ordening
2.4.1.
Inleiding
Goede ruimtelijke ordening betekent dat het waterstoftankstation geen onaanvaardbare gevolgen mag hebben voor het woon- en leefklimaat. De initiatiefnemer zal moeten aantonen dat het waterstoftankstation goed past op de locatie en geen overlast, waaronder veiligheid en gezondheid, geeft voor de omgeving. Belangrijk is dat de initiatiefnemer duidelijk de omvang van het project voor ogen heeft omdat dit bepalend is voor de gevolgen voor de omgeving. En daarmee of een locatie passend is. Hierbij wordt gebruik gemaakt van wettelijke normen (afstanden) en van richtafstanden.
Er zijn geen wettelijke normen voor waterstoftankstations. De normen in het Besluit externe veiligheid inrichtingen (Bevi) gelden niet voor waterstoftankstations. In de praktijk wordt voor waterstoftankstations wel aangesloten bij de systematiek in het Bevi door het uitvoeren van een QRA. Richtafstanden staan in de VNG-publicatie Bedrijven en milieuzonering, editie 2009.
Interne en externe veiligheidsafstanden In het bestemmingsplan gaat het om externe veiligheidsafstanden: afstanden vanaf de perceelgrens of vanaf verschillende onderdelen van het waterstoftankstation tot gevoelige objecten. Interne afstanden zijn afstanden tussen verschillende onderdelen van het waterstoftankstation binnen de grenzen van de locatie en van de verschillende onderdelen van de perceelsgrens. Deze interne afstanden staan in PGS 35.
In de planregels van het bestemmingsplan kunnen eventuele maatregelen worden verankerd. Denk hierbij aan de oriëntatie van een gebouw, breedte en aantal van de vluchtwegen en de aanwezigheid van bluswatervoorzieningen.
2.4.2.
Richtafstanden VNG-publicatie Bedrijven en milieuzonering
Voor de afstemming tussen milieugevoelige en milieuhinderlijke functies, wordt gebruik gemaakt van de VNG-publicatie Bedrijven en milieuzonering, editie 2009 (hierna: VNG-publicatie). Het gebruik van deze publicatie is niet wettelijk voorgeschreven, maar wordt op basis van jurisprudentie beschouwd als een publicatie waarvan alleen gemotiveerd mag worden afgeweken.
In deze publicatie staat een lijst met de meest voorkomende bedrijven en bedrijfsactiviteiten. Voor elke bedrijfsactiviteit staan er richtafstanden voor geluid, geur, gevaar en stof. De richtafstanden gelden tot woningen. De grootste richtafstand bepaalt in welke milieucategorie een bedrijf valt. De richtafstanden gelden voor het omgevingstype ‘rustige woonwijk’. Voor het omgevingstype ‘gemengd gebied’ mogen de richtafstanden met één afstandsstap worden verlaagd. Dit mag niet voor het aspect gevaar. Een gemengd gebied is een gebied dat gezien een diversiteit aan functies of ligging nabij drukke wegen al een hogere milieubelasting kent.
Voor externe veiligheid kan niet zonder meer van de afstanden uit de VNG-publicatie worden uitgegaan. Dit omdat er vaak wettelijke normen gelden, zoals de normen in het Bevi. Er is een nadere beoordeling nodig. Voor deze beoordeling is door de VNG de handreiking ‘Naar een veilige bestemming’ opgesteld (deels verouderd). Deze gaat in op de verankering van externe veiligheid in ruimtelijke plannen.
8
Waterstof Veiligheid Innovatie Programma (WVIP)
Waterstoftankstation
De VNG-publicatie bevat richtafstanden voor tankstations, maar niet voor het tanken van waterstof.
De richtafstanden voor tankstations staan in onderstaande tabel.
30
30
30
200
50
10
categorie
0
0
0
gevaar
30
30
30
geluid
Benzineservicestations met LPG > 1000 m3/jr
Benzineservicestations met LPG < 1000 m3/jr Benzineservicestations zonder LPG
stof
SBI 2008
473-1
473-2
473-3
geur
Richtafstanden VNG-publicatie voor rustige woonwijk
4.1
3.1
2
Waterstoftankstations zijn niet genoemd in de VNG-publicatie. Voor de aspecten geur, stof en geluid kan de gemeente aansluiten bij de richtafstanden voor benzinetankstations. Voor gevaar is een aanvullende onderbouwing nodig voor een veilige afstand. Hiervoor zijn er de volgende mogelijkheden:
a. Aansluiten bij de richtafstand van 200 meter voor LPG-tankstations.
b. Het uitvoeren van een kwantitatieve risicoanalyse (QRA, (zie § 2.4.3).
c. Aansluiten bij de richtafstanden van 30 en 35 voor het plaatsgebonden risico en 55 meter voor het brandaandachtsgebied in het Besluit kwaliteit leefomgeving (zie § 3.3). Op basis van deze richtafstanden voor het plaatsgebonden risico kan een waterstoftankstation worden ingedeeld in categorie 3.1.
Lokale productie waterstof De VNG-publicatie bevat richtafstanden voor de vervaardiging van industriële gassen (zie onderstaande tabel).
geluid
gevaar
categorie
Vervaardiging van industriële gassen:
1- luchtscheidingsinstallatie v.c. >= 10 t/d lucht 2- overige gassenfabrieken, niet explosief 3- overige gassenfabrieken, explosief
stof
SBI 2008
2011
geur
Richtafstanden VNG-publicatie voor rustige woonwijk
10
100
100
0
0
0
700
500
500
100
100
300
5.2
5.1
5.1
Deze richtafstanden passen niet bij kleinschalige lokale productie van waterstof bij een tankstation.
Er zijn geen andere activiteiten genoemd die passen bij lokale productie. Dat betekent dat het bevoegd gezag een eigen afweging moet maken voor de afstanden tot gevoelige objecten. Voor de veiligheidsafstand kan worden aangesloten bij de systematiek van het Bevi (zie 2.4.3).
Bij het opwekken van waterstof door elektrolyse vervallen de scenario’s die de aanvoer vanuit een trailer of een buisleiding beschrijven. De elektrolyse zelf is een continue procesinstallatie met een geringe inhoud van waterstof. Het extern veiligheidsrisico veroorzaakt door elektrolyse-installatie zal dan kleiner zijn dan met aanvoer via een trailer7.
7
Uit Risicoanalyse / LNG/H2-tankstation, Greenpoint Sliedrecht door Aviv, d.d. 30 maart 2020 9
Waterstof Veiligheid Innovatie Programma (WVIP)
2.4.3.
Uitvoeren QRA
Het Besluit externe veiligheid inrichtingen (Bevi) is niet van toepassing op een waterstoftankstation.
Het is ook niet van toepassing op lokale productie van waterstof, tenzij sprake is van een Besluit risico's zware ongevallen (Brzo)-bedrijf (zie de Leidraad lokale productie). Voor de meeste waterstoftankstations die in Nederland inmiddels zijn gebouwd, is echter voor de beoordeling van de externe veiligheid wel aangesloten bij de Bevi-systematiek, door het uitvoeren van een kwantitatieve risicoanalyse (hierna: QRA). De QRA is een middel om de risico’s inzichtelijk te maken. Het uitvoeren van een QRA wordt gedaan volgens de systematiek zoals die wordt voorgeschreven in de Handleiding Risicoberekeningen van het Besluit externe veiligheid inrichtingen.
In de QRA wordt getoetst aan de normen in het Bevi. In het Bevi staan normen voor het plaatsgebonden risico (PR) en voor het groepsrisico (GR). Het PR is de kans per jaar dat een persoon op een bepaalde plaats overlijdt als rechtstreeks gevolg van een ongeval met gevaarlijke stoffen, als hij onafgebroken en onbeschermd op die plaats zou verblijven. Het GR drukt de kans per jaar uit dat een groep mensen van minimaal een bepaalde omvang overlijdt als rechtstreeks gevolg van een ongeval met gevaarlijke stoffen.
Voor het PR geldt een grenswaarde van 10-6 per jaar voor kwetsbare objecten en een richtwaarde voor beperkt kwetsbare objecten. Binnen deze risicocontouren mogen geen nieuwe kwetsbare objecten komen of bestaande kwetsbare objecten aanwezig zijn. Beperkt kwetsbare objecten zijn alleen met een zwaarwegende onderbouwing toegestaan.
Voor het GR geeft het Bevi een oriëntatiewaarde en een verantwoordingsplicht. Als door de nieuwvestiging van een Bevi-inrichting er meer dan 10 personen binnen het invloedsgebied komen, moet het groepsrisico worden berekend. Het GR wordt berekend met behulp van een QRA. In de ruimtelijke onderbouwing moet worden onderbouwd waarom het groepsrisico acceptabel is.
2.5. Crisis- en herstelwet (Chw)
De aanleg en uitbreiding van een waterstoftankstation en installaties voor kleinschalige productie van waterstof zijn activiteiten die zijn genoemd in bijlage I van de Crisis- en herstelwet (CHW). Als activiteiten zijn genoemd in bijlage I kan dit de vergunningverlening voor die activiteiten vereenvoudigen en versnellen. Deze versnelling gaat vooral over de beroepsfase: de termijnen voor de rechter zijn korter.
In bijlage I, categorie 11. Duurzame mobiliteit zijn de volgende activiteiten genoemd:
• •
11.2. aanleg en uitbreiding van tankstations met installaties voor het afleveren van waterstof aan voertuigen voor goederen en personentransport;
11.3. aanleg en uitbreiding van tankstations met installaties voor kleinschalige productie van waterstof bijvoorbeeld via elektrolyse of steamreforming en het afleveren van de waterstof aan voertuigen voor goederen- en personen transport.
Zie voor meer informatie:
https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/omgevingswet/crisis-en-herstelwet
10
Waterstof Veiligheid Innovatie Programma (WVIP)
2.6. Buisleidingen met waterstof
Het Besluit externe veiligheid buisleidingen (Bevb) regelt de taken en verantwoordelijkheden van de leidingexploitant en de gemeenten. In de Regeling externe veiligheid (Revb) buisleidingen staat voor welke buisleidingen het Bevb geldt (artikel 2 Revb). Het gaat om transportleidingen voor waterstof met een druk hoger dan 1.600 KPa en een diameter vanaf 50 mm. Bij het vastleggen van dergelijke transportleidingen in het bestemmingsplan, moet de gemeente zich houden aan de eisen in Bevb.
Het Bevb geeft de eisen en veiligheidsafstanden voor buisleidingen ten opzichte van (beperkt) kwetsbare objecten. Bij aanleg van een buisleiding voor transport van waterstof naar een waterstoftankstation moet getoetst worden aan de veiligheidsafstand van het plaatsgebonden risico en de hoogte van het groepsrisico. De gemeente moet rond buisleidingen ook een strook van 5 meter vrijhouden van bebouwing.
Voor transportleidingen voor waterstof met een druk lager dan 1.600 KPa en een diameter kleiner dan 50 mm geldt niet het Bevb. Voor de aanleg van dergelijke leidingen is ook geen omgevingsvergunning bouwen en afwijken nodig. Ondergrondse buis- en leidingstelsels zijn vrijgesteld met uitzondering van de buisleidingen die vallen onder het Bevb. Dit staat in bijlage 2, artikel 2, lid 18 onder d van het Besluit omgevingsrecht. Voor dergelijke leidingen zouden wel eisen in het bestemmingsplan kunnen staan. De gemeente kan ook een Algemene verordening ondergrondse infrastructuren (AVOI) hebben, met eisen voor aanleg van leidingen in openbare gronden.
Meer informatie is te vinden in het Handboek buisleiding in bestemmingsplannen, Handreiking voor opstellers bestemmingsplannen (geactualiseerde versie 2016).
In het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) en de bijbehorende regeling (Rarro) staat ook een verplichting voor gemeenten om in bestemmingsplannen stroken vrij te houden voor buisleidingen. Dit geldt voor de voorkeurstracés voor buisleidingen van nationaal belang. Deze zijn aangewezen in paragraaf 4 van het Rarro. Vooralsnog zal dit voor lokale aansluiting niet van toepassing zijn.
3.
Omgevingswet
Onder de Omgevingswet wordt het bestemmingsplan vervangen door het omgevingsplan8. Het omgevingsplan regelt een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Bij het opstellen van het omgevingsplan is externe veiligheid één van de te beoordelen aspecten. Het verschil met de huidige regels is dat er voor waterstoftankstations vaste afstanden zijn voor het plaatsgebonden risico (PR 10-6) en voor het brandaandachtsgebied. Aan deze vaste afstanden moet de gemeente toetsen bij het inpassen van het tankstation in het omgevingsplan en bij een aanvraag omgevingsvergunning milieubelastende activiteit. Zie voor meer informatie over de regels onder de Omgevingswet, de handreiking ‘Waterstoftankstations en de Omgevingswet’.
8
Ook een deel van de regels uit de Algemene Plaatselijke Verordening komen uiteindelijk in het Omgevingsplan 11